Schrijver in Frankrijk

Wie wreed is voor dieren…

Column door Caspar Visser ‘t Hooft

Monsieur Grub was al een eind over de tachtig. Zijn exploitatie had hij aan een ander overgedaan, hij was er te oud voor. Monsieur Grub had een flinke veestapel Zwitserse melkkoeien die hij speciaal uit zijn geboortedorp in het kanton Bern had laten overkomen. Ze hadden in de vruchtbare vallei van de Garonne goed kunnen aarden, op de markt van Agen vond de ‘Zwitserse’ kaas van Monsieur Grub gretig aftrek. Goed, maar dat was nu verleden tijd. Met zijn vrouw woonde Monsieur Grub nog steeds op de boerenhoeve, maar het land eromheen was van een ander. Op het voorhof liepen kippen rond, er was een hond, er waren poezen en er was één oude koe. Die had Monsieur Grub gehouden. Hij had voor haar de schuur in een stal omgebouwd. Wanneer ik bij Monsieur Grub op bezoek kwam, liepen we altijd even naar de koe toe. Kwade tongen beweren dat bij boeren weinig dierenliefde is te vinden, dat ze hun dieren enkel als investering zien. De manier waarop Monsieur Grub zijn oude koe over de kop aaide bewees het tegendeel. Wanneer van overheidswege een hele veestapel, koeien en kalfjes, moet worden afgemaakt, omdat bij een van de dieren een huidziekte is ontdekt – ja, wat een drama voor de boer! In het Frankrijk van president Macron hebben de boeren het hard te verduren. Te hard, de sanitaire maatregelen zijn absurd, want excessief.

Et sic transit…

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Dwars door de stad Nice loopt een vierbaans autoweg, de ‘voie rapide’. Als deze weg er niet was, zou iemand die zich van West- naar Oost-Nice wilde verplaatsen hetzij in een wirwar van drukke straten met stoplichten moeten duiken, hetzij – met een wijde boog boven de stad langs – de snelweg moeten pakken. En dat is qua tijd gezien dubbel zo lang. Nee, geef mij maar de voie rapide. Mijn vaste traject is afslag Nice Ouest/Caucade – afslag Nice Nord. Niet dat je dan het mooiste uitzicht hebt, je rijdt langs veel nieuwbouw uit de jaren zestig. Maar hier en daar heb je nog resten van oude suikertaart-villa’s omringd door palmen. Zoals de ‘villa Leliwa de Rohozinski’, een nepkasteel met torens en transen uit de Belle Epoque. O, er zijn veel meer van dit soort fantasiepaleizen te vinden in Nice, vooral in de wijk Cimiez, en op de kaap van de Mont Boron. Maar goed, daar rijd ik niet haast elke dag langs. Over die ‘villa Rohozinski’ wil ik het daarom hebben. In 1895 heeft een Poolse graaf hem laten bouwen, graaf Michal Leliwa Rohozinski. Een magnaat. In het Mittel- en Oost-Europa van zijn tijd was het land verdeeld onder magnaten, ze bezaten duizenden hectaren grond, ze resideerden in immense neoclassicistische landhuizen, en ze overwinterden aan de Côte d’Azur. Wat hebben ze sindsdien veel verloren! 

Vitebsk

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Maandag, dinsdag, woensdag… Maandag bracht ik met vrienden een bezoek aan het Chagall-museum in Nice. Dinsdag waren we in St Paul de Vence waar Chagall, in het schilderachtige kerkhof, begraven ligt. Woensdag was het eerste wat ik van Parijs zag, toen ik uit de metro kwam, de Opera Garnier waarvan Chagall het plafond heeft geschilderd. Niet dat ik het kon bewonderen, ik bleef buiten staan, in de drukte, in de kille druilerigheid. Maar toch, om nu net dààr boven de grond te komen, na als een mol in het onderaardse te hebben rondgewaard. Een vingerwijzing? Een stille wenk: schrijf iets over hem, over Chagall, over de gedachte die je niet heeft losgelaten sinds je zijn tableaus in het museum van Nice contempleerde. Over nostalgie en herinnering – herinnering aan beelden en verhalen die de dimensies van tijd en ruimte overstijgen, herinnering aan wat daarom even goed naar toekomst als naar verleden wijst…  

Alles wordt lelijk

Column door Caspar Visser ‘t Hooft

De tijd vliegt… Toen ik in Frankrijk kwam wonen, waren er nog mensen die zich de Eerste Wereldoorlog konden herinneren. Dat was in 1990. Waren ze 1990 geboren, dan waren ze negentig. Veertien waren ze toen de oorlog uitbrak. Maar zelfs wanneer ze van tien haar later waren, konden ze zich – op tachtigjarige leeftijd – nog dingen voor de geest roepen die ze als kleuters hadden meegemaakt. Het geheugen van kleuters is scherp. Ik moet bekennen dat hun verhalen me weinig interesseerden. Ik had de dertig nog niet gepasseerd, andere dingen hielden me bezig. Jammer achteraf. Nee, toch – één verhaal. Het was een gepensioneerde tekenleraar die er op een avond mee voor den dag kwam. Hij heette Monsieur Dumesnil – Roger Dumesnil – maar iedereen in Laon noemde hem ‘vieux genou’ (‘oude knie’). Dat was zijn totemnaam, van toen hij bij de padvinders zat. Oergezellig! – bij hem binnen, in een smal huis dat zich tegen de wand, die de bovenstad van de benedenstad scheidt, leek vast te klampen. Buiten donker en kil, binnen behaaglijk warm. Madame Dumesnil kwam met een zelfgebakken appeltaart aanzetten. Een fles cider werd opengetrokken. We waren met acht, of misschien tien. Een akelig verhaal… 

Occitaanse herinnering

Paul Gellings is dichter, schrijver en vertaler. Zijn oeuvre is aanzienlijk. Bij Uitgeverij Arbeiderspers kwamen enkele van zijn gedichtenbundels uit. Zijn romans zijn onder andere Witte paarden (2001), De zomer van Icarus (2010), Verbrande schepen (2011), Augustusland (2013), De jacht op de klaproos (2016), De wereld als leugen (2018), Het smeedwerk van herinnering (2021). In 2023 verscheen Terug naar de Stichtstraat (Longlist Libris literatuurprijs). Paul Gellings schrijft vloeiend Frans, in 2014 is van hem een roman in het Frans in het licht gebracht: Amsterdam Quartier Sud (Ed. Pierre Guillaume de Roux). Paul Gellings is door het Franse ministerie van Cultuur onderscheiden voor de manier waarop hij al sinds bijna veertig jaar de Franse taal en cultuur onder de aandacht brengt. Hij vertaalt werken van de Nobelprijswinnaar Patrick Modiano.