Schrijver in Frankrijk

Heller – Michael Berg

Bespreking door Schrijver in Frankrijk

Michael Berg heeft een grote gave, als weinig anderen weet hij in zijn boeken de spanning vanaf het begin tot het allerlaatste einde niet alleen erin te houden, maar ook op te voeren. Met Heller is dit misschien nog sterker het geval dan met zijn eerdere romans, die al boeiend genoeg waren. Is Heller daarom een thriller? Toen ik Heller uit had, vroeg ik me het volgende af: als ik niet had geweten dat Michael Berg bekend is vanwege zijn thrillers (voor Nacht in Parijs won hij in 2013 de Gouden Strop), zou ik Heller dan in de categorie thrillers hebben ondergebracht? Niets is minder zeker. Ik denk dat ik mijn besluit zou hebben opgeschort tot na het lezen van een volgend boek van Berg. Wanneer daar de thrillerelementen zouden overheersen, zou ik retrospectief zeggen: ja, Heller was toch een thriller. Maar wanneer daar het ‘typeringsmotief’ dominant zou blijken, zou ik vaststellen dat ook Heller tot het interessante genre romans behoort waarin een bepaalde branche in de arbeidswereld wordt beschreven. Een beetje zoals Zola dat deed met Germinal (de mijnen), La bête humaine (de spoorwegen), Au bonheur des dames (de mode), L’argent (de beurs), enzovoort. In Heller zou het dan gaan om ‘de televisie’. Hoe dan ook, thriller en/of sociologische roman (een roman hoeft niet altijd tot een bepaalde categorie te behoren), Heller is een goed boek – nogal ingrijpend ook. Lees verder »

Golvende elektriciteitsdraden

Column door Caspar Visser ’t Hooft

… De schuifdeur van het compartiment was open zodat ik door het raam van het gangpad naar buiten kon kijken, waar de elektriciteitsdraden – zes dunne draden – alsmaar hun best deden naar boven uit te zwenken, de hemel in, ondanks de harde klappen die hen de telegraafpalen uitdeelden, de een na de ander. Op het moment dat de zes draden, na een bruuske gezamenlijke attaque, bijna de bovenste rand van het raam hadden bereikt – triomf! – ontvingen ze een klap die zo hard aankwam dat ze in één ruk alle zes naar beneden stortten tot op halve hoogte van het raam, terug bij af, waardoor ze helemaal overnieuw konden beginnen… Ik citeer uit Speak memory, van Nabokov. Zijn beschrijving van de reizen die hij maakte in zijn jeugd, in de eerste jaren van de 19e eeuw, in de luxetreinen uit die tijd, van St Petersburg naar Biaritz of de Côte d’Azur, behoort tot mijn meest geliefde passages uit de literatuur. Die draden die naar boven zwieren totdat een paal voorbijschiet en dan – floep! – naar beneden storten om daarna weer omhoog te golven, en ga zo maar door… Ik zit niet in een treincompartiment maar achter in de auto. De Renault 4L. Mijn ouders zitten voor, hoog, groot, af en toe hoor ik ze mompelen, maar door het geluid van de motor versta ik ze niet. We zitten voor de afwisseling eens niet ruzie te maken, mijn zus, mijn broer en ik. Ik zit trouwens niet, ik lig. Daar is achter blijkbaar zelfs met z’n drieën genoeg plaats voor (en we hadden toen nog geen veiligheidsriemen). En ik kijk naar buiten: die golvende draden. Tok en tok en tok – zeggen de palen. In Frankrijk zitten de elektriciteitsdraden niet onder de grond. Er zijn mensen die daarover klagen, ik niet. Lees verder »

Levenskunst

Column (verhaal) door Mensje van Keulen

Prohibido pasar. Verbaasd leest mijn zus de woorden hardop. ‘Vroeger stond het hek altijd open en hing dat bordje er niet.’

‘Mamá, het is vandaag je verjaardag, dus we gaan gewoon naar binnen,’ zegt haar dochter Isabel, terwijl ze het hek openduwt.

‘Al die keren dat ik hier met je vader ben geweest in de afgelopen dertig jaar. Niks geen bordje met ”verboden toegang”. Er was nooit iemand.’

Wat schichtig lopen we het terrein op dat aan de oever van een zijrivier van de Ebro ligt. We kijken om ons heen. Niets dan stilte. We zetten de tas en de koelbox op een van de bankjes naast een uit beton gegoten tafel. Mijn zus spreidt een rood kleedje uit en haalt de lekkernijen tevoorschijn. Een rond brood, kaas, olijfolie, tomaten, knoflook, perziken, een hazelnoottaart. Door een lange loods zijn we vanaf de weg niet te zien. Wie zou ons trouwens kunnen zien? Het dichtstbijzijnde dorp ligt een kilometer of tien hiervandaan en het afgelopen uur zijn we geen auto tegengekomen. Lees verder »

Geen tijd voor Proust – Jelle Noorman

Bespreking door Schrijver in Frankrijk

De tijd is geen meetlat, de tijd is als een harmonica, soms samengeperst, dan weer lang uitgerekt. Dit weten we, ervaren we, wanneer we de tijd nemen bij de tijd stil te staan. Maar gaat de tijd altijd een zelfde richting op? Dromen, déjà-vu fenomenen doen je er soms aan twijfelen. Ook sommige zeldzame gelukzaligheidsmomementen die je hoog boven tijd en ruimte lijken uit te tillen en je tegelijk doen afdalen in de kern van je eigen wezen waarin al het bestaande als in concentraat aanwezig is – als Marcel Proust wanneer hij zijn madeleine-koekje in de thee doopt, of Jelle Noorman wanneer hij in de trein naar Parijs een Amerikaans meisje I love the Loov hoort zeggen. De tijd maakt sprongen, heen en terug. Zou het kunnen dat we ons soms onze toekomst herinneren? Of is onze tijd altijd een door ons gemaakte tijd, in die zin dat we hem zelf met van allerlei dingen vullen die we daarna maar volgens de wet van oorzaak en gevolg, dat wil zeggen de gewoonte, voort laten rollen? Wordt de tijd daardoor een koker die het ons belet andere dingen te ontwaren die we in een staat van enkel mogelijkheid terzijde hebben geschoven en die zich buiten onze tijd ontvouwen? Vergelijkbaar met wat de kwantum theorie ons zegt over de kleinste werkelijksheidsdeeltjes. Daar is de donkere koker ons waarnemingsvermogen: de dingen die we waarnemen worden door onze waarneming bepaald, maar dat wil niet zeggen dat ze niet buiten onze waarneming rondgolven. Vallen er dingen buiten de door ons waargenomen, beleefde tijd die hun eigen tijd hebben, en die als kometen soms door onze tijd heen komen scheren? Aha ! Déjà vu ! Temps retrouvé ! Lees verder »

De dierenpartij Europa in?

Column door Peter Hagtingius

Een jaar of vijf geleden. Ik reed over de A7, de autoroute du Soleil, op weg naar het zuiden. Het regende. Zoals wel erg vaak op dat zonnetraject als ik er tuf. Vlak voor Aix-en-Provence haalde ik een soort mobiel flatgebouw met aanhanger in die misschien 80 km/uur scoorde. Mijn hoogbejaarde Mitsubishi was niet veel sneller. Ik had alle tijd om even naar rechts te loeren. Tot mijn verbijstering zag ik bebloede varkentjessnuitjes tussen tralies. Een gruwelijk gezicht, dieren in paniek. En niet alleen omdat ze heel verstandig zijn, heb ik iets met varkens. Het scheelde niet veel of ik was tegen de vangrail gecrasht. Lees verder »