Schrijver in Frankrijk

Au Saint-Eloi

Column door Annelies Verbeke

Gelukkig bracht iemand me de film Bedankt & Merci onder de aandacht. In die langspeeldocumentaire uit 2010 gaan Kat Steppe en Nahid Shaikh op zoek naar volkscafés in de Westhoek. De vijf cafés die aan bod komen, en waarvan De Vrede in Haringe al is gesloten, hebben eigenaars van 75 tot 89 jaar. Allemaal willen ze hun café zo lang mogelijk blijven open houden; tijdens de uren zonder klanten, tikken de klokken te luid (bazin Lies geeft zelfs toe de klok al stil te hebben gezet, omdat ze die secondenwijzer niet meer kon aanhoren.) Vastbesloten door te gaan tot het einde, zijn ze zich er ten volle van bewust dat dat einde niet lang meer op zich zal laten wachten. En dat hun dood ook de dood van het café zal betekenen. De bejaarde klanten weten dat eveneens. Hoewel er ook plezierige momenten worden getoond en veel van de eigenaars de indruk geven nog over levensvreugde te beschikken, zijn het vooral de radicale afwezigheid van een toekomst en het verdriet om het loslaten die komen bovendrijven. Lees verder »

Des salades!

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Zo’n eetgelenheid waar je alleen maar salades krijgt (zelfs in de winter). Op de menukaart buiten: salade savoyarde, salade lyonnaise, salade tahitienne, salade feta-raisins, salade trois couleurs, salade césar, salade landaise, salade cévenole, en ga zo maar door. Typisch zo’n tent waar je maar naar binnen stapt omdat het overal elders vol is. C’est complet, désolé… Na een half uur rondstruinen door de restaurantenbuurt van de stad is er weinig van je goede humeur over. En als de personen met wie je stap bent dan ook nog snibbig worden: ik had je toch gezegd dat we moesten reserveren… We houden onze kaken op elkaar! Lees verder »

Herinner je je toekomst

Column door Caspar Visser ‘t Hooft

Het valt lezers van mijn boeken op dat ik vaak naar episodes uit het verleden verwijs. Inderdaad, in mijn romans en novellen verweef ik haast altijd een historisch motief. In Waldenberg is dat de Hollandse schilderkunt uit de Gouden Eeuw, in Feniksbloem de Russische revolutie, in Koningskinderen speelt de herinnering aan de kruistochten een belangrijke rol, in De ring van de keizerin het verblijf van keizerin Theophano (de vrouw van de Duitse keizer Otto II) op het Valkhof in Nijmegen. Dit komt voort uit mijn vaste overtuiging dat uit het verleden nog van alles is te putten waar we vandaag en morgen veel aan kunnen hebben. In mijn allereerste novelle, Sprekend portret, had ik op de titelpagina het volgende citaat laten plaatsen: ‘Herinner je je toekomst!’ Oude Joodse wijsheid. In het verleden zit voor ons nog een schat aan toekomst verborgen. Maar dan moet je dat verleden natuurlijk wel naar waarde schatten. Onze band met het verleden verloopt via de overlevering. Hoe kan het anders? De schat die het verleden bevat moet daarom door de overlevering worden aangereikt. Maar welke overlevering? Hier moeten we voorzichtig zijn. Een ding is zeker, wanneer we te makkelijk toegeven aan derde-rangs historici en andere half wits voor wie er geen hogere wijsheid denkbaar is dan alle overlevering per definitie met de grootste argwaan te benaderen en door deconstructie tot in de kleinste deeltjes kapot te analyseren, verraden we het verleden. En het verleden zal zich dan wreken door ons helemaal niets meer te zeggen. En wij verliezen een dimensie, we worden eendimensionale wezens die in een eeuwig heden leven en daarom niets anders kunnen dan dit heden te aanvaarden zoals het ‘nu eenmaal’ is en schaapachtig te knikken wanneer iemand als Margaret Thatcher, spreekbuis van het extreme liberalisme, orakelt : ‘There is no alternative’. Lees verder »

Shakespeare wil wandelen

Column (verhaal) door Johan Bordewijk

Shakespeare wendt zijn kop vragend naar Bob, hij wil wandelen. Bob aarzelt en kijkt naar de lucht, een rafelig zwarte wolkenband hangt boven het huis, daarnaast spookachtig witte vegen die het grijs van de lucht onderbreken.

Bewegingloos staan hond en baas, gescheiden door het hoge gras.

In de verte rommelt en licht het, de geladen en prikkende geur die aan onweer vooraf gaat, hangt om het huis.

Bob stapt de twee treden van de veranda af, en taxeert de lucht opnieuw. Nog heeft hij niet besloten wat te doen.

De tuin ziet er verwaarloosd uit, het gras is lang en woekert tussen de rozen. Geen zin in onderhoud, nu niet. Al maanden niet. Ondanks het gemopper van Claire. Normaal gesproken houdt hij de tuin wel bij. Toegegeven, op zijn eigen, wat slordige manier, maar desalniettemin is de tuin zijn domein. Claire is het al jaren een doorn in het oog dat hij de boompjes die in het grasveld opduiken, laat staan. Hun tuin en het bos dat erachter ligt, grijpen zo in elkaar. Het is een geleidelijke overgang, heeft hij haar uitgelegd. Geleidelijke overgangen zinnen Claire niet.

Alles moet gaan zoals zij wil.

Bob is gaan zitten op de onderste tree van de veranda en laat zijn rechter onderarm op de knie rusten. De bordercollie snuffelt aan de hand en loopt dan naar het hek, zijn vacht raakt het gras.

‘Even geduld. We gaan zo.’

Als dat nog kan dan. Lees verder »

Je suis Charlène

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Op dezelfde dag dat de aanslag op Charlie Hebdo plaatsvond, stelden Albert en Charlène van Monaco hun nieuwgeboren tweeling officieel aan de Monegasken voor. De twee prinselijke baby’s heten Jacques en Gabriela. Dit nieuwtje werd door de schokkende gebeurtenissen in Parijs natuurlijk volkomen weggedrongen. Ik wil het weer naar voren halen, nu dat we een week later leven. Al is het alleen al als een oproep: mensen, het leven gaat door! Pas geboren kinderen zijn daarvan het zinnebeeld. Maar ook als thema voor een kleine overpeinzing. Hoe komt het toch dat zoveel Fransen haast bezeten zijn van de prinselijke familie van Monaco, en trouwens van ‘royalty’ in het algemeen? En dat terwijl diezelfde mensen je voor gek zouden verklaren wanneer je met het voorstel kwam een nazaat van de laatste koning van Frankrijk uit het geslacht Bourbon weer tot soeverein monarch uit te roepen. Fransen zijn republikeinen, dat is de oppervlakte. Maar je hoeft maar een beetje met je vinger onder die oppervlakte te roeren of er komen allemaal wrakstukken ancien régime bovendrijven. Ik denk dat het vooral om zoiets als tijdsbeleving gaat. De republikeinse tijd van de vijfjaarlijkste verkiezingen is een kille, abstracte, mathematische tijd. De tijd van de monarchie is een concrete tijd, een tijd van de menselijke maat, een tijd die door geboorten, huwelijken, sterven wordt bepaald, daarom niet erg berekenbaar, maar wel cyclisch, en daarom vertrouwd. Fransen hebben beide tijden nodig. Lees verder »