Schrijver in Frankrijk

Dormillouse

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Drie kwartier om een protestants kerkje, in een hoog gelegen bergengehucht, te bereken. Te voet. Omdat het niet anders kan. Er is geen weg. Alleen een pad dat tamelijk steil naar boven zigzagt. Links, voorbij een doorzonbos met lariksen, spettert een beek. Rechts aan de overkant van het ravijn stort een waterval zich witschuimend in een kom in de diepte. De auto’s op de parking worden steeds kleiner. Boven, voorbij een paar verweerde dennen, komen de eerste huizen in zicht. Even verder nog – en daar heb je het kerkje. Met daarnaast en daarboven weer een paar huizen. Stenen onderbouw, de rest van hout. Sommige zijn vervallen. Wie woont daar nou? Eén familie permanent – wordt me uitgelegd. Bij hen kun je de sleutel van het kerkje (de temple) halen. De andere huizen zijn vakantiehuizen, al hebben de bewoners meestal nog een oude band met het oord. Het gehucht heet Dormillouse, het bepaalt het eindpunt van het dal van Freissinières, in het departement van de Hautes Alpes. In dat kerkje preekte een markante figuur. Geen verhandeling over het Franse protestantisme of hij komt er in voor: Felix Neff. Lees verder »

Ze hebben mijn slagveld om zeep geholpen

Column door Bart van Loo

Sinds 1826 richt de leeuw van Waterloo zijn blik naar Frankrijk, een blik die boekdelen spreekt: “Beste Fransozen, haal het nooit meer in jullie hoofd ten strijde te trekken.” De heuvel is gemaakt met afgegraven zand van de helling die de Fransen over moesten om op 18 juni 1815 tot bij de geallieerden te geraken. Toen Wellington kennismaakte met de in zijn ogen potsierlijke Belgische bult zou de Brit in een Franse colère zijn geschoten: “Ze hebben mijn slagveld om zeep geholpen!”

Zijn slagveld, zegt hij, en dat klopt letterlijk. De slag vond immers plaats in Mont-Saint-Jean, wat verklaart waarom de Fransen het aanvankelijk over la bataille de Mont-Saint-Jean hadden. Wellington bracht de nacht voor de slag door in het nabijgelegen Waterloo, en beeldde zich al in hoe die naam zou nagalmen in de eeuwen der eeuwen. Als overwinnaar had hij het laatste woord. Lees verder »

Een aimabele email-papie

Column door Renée Vonk

Het verliep werkelijk vlekkeloos. Niet dat er na het verkennende telefoontje inderdaad op het afgesproken tijdstip een mannetje voor de deur stond, maar toen ik belde waar hij bleef kreeg ik van zijn thuisbasis in de stad, een stuk verderop, zowaar een 06-nummer waarmee hij te traceren viel. Hij was al in het dorp, we laten even in het midden waar, maar de achtergrondgeluiden lieten niet veel te raden over. Of ie nog kwam… “Bèn ouì, je vous cherche,” klonk het in onvervalst Provençaals. En verdomd, een kwartier later rochelde er inderdaad een fourgeonnette de open plek voor het huis op. Er stapte een kruising van Quasimodo en R2D2 uit, die me grondig monsterde alvorens een hartelijke hand uit te steken: “Sajé!” zei hij enthousiast, wat zoveel betekent als ‘gelukt’. Ik stak een hand terug, hij kneep en schudde. Ik weer-kneep zo stevig mogelijk, maar dat valt niet mee als je in een goedmoedige bankschroef bent beland. Lees verder »

Vertraagde tijd

Column door Willem van Toorn

Behalve een rijke verzameling literaire landschappen is het boerenland, de Berry. Het gebied om ons heen, rijk aan beekjes en kleine rivieren en vol ondergrondse waterlopen en bronnen, is een schoolvoorbeeld van land dat vraagt om gemengd bedrijf: kleine weiden, vaak door oude heggen van elkaar gescheiden, boomgaardjes, akkers met rogge, gerst, tarwe, koolzaad, zonnebloemen, weinig mais. De boeren die vee houden hebben meestal bescheiden kuddes, tien, twaalf koeien met een stier, die zo lang als het kan buiten lopen en vaak verweid moeten worden omdat de weiden niet groot zijn. Op de smalle wegen moet je ook nogal eens wachten tot er een kudde schapen weer veilig achter het hek is gedreven, en aan geiten is er ook geen gebrek – de geitenkaas van de Berry is beroemd. Als één woord zich voordoet als je aan het boerenbedrijf hier denkt, is het ‘eenvoud’ Lees verder »

De stationsklok

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Als jong meisje heeft mijn moeder samen met een goede vriendin een reis gemaakt door Frankrijk. Dat was vlak na de 2e Wereldoorlog, ze moet toen twintig zijn geweest. Ik heb haar een paar jaar geleden gevraagd haar herinneringen aan die reis op te schrijven. Dat heeft ze gedaan. Tot op het laatst van haar leven bleef Frankrijk voor haar het land van de levensvreugde, de élégance, de mooie landschappen, het lekkere eten. De laatste keer dat ze in Frankijk was, was zes jaar geleden. Het Frankrijk van nu is wel heel anders dan het Frankrijk dat ze in haar jeugd heeft gekend, maar wat nu zo mooi is bij oude mensen, ze blijven zien wat ze lang geleden zagen – en allemaal nieuwe dingen zien ze niet omdat ze er eigenlijk niet zo’n behoefte aan hebben ze te zien. En bij de volgende generatie werkt dat aanstekelijk. Ik vraag het me namelijk geregeld af: hoe zou mijn moeder dit of dat hebben gevonden? En dit geldt ook voor wijlen mijn vader. En juist door deze vraag te stellen, kruip ik als het ware in hun blik, ga ik zien wat zij zagen – en niet zien wat zij niet nodig vonden om te zien. En zo blijft het ‘oude Frankrijk’ ook voor mij bestaan. Wat volgt is een authentiek verslag. Lees verder »