Schrijver in Frankrijk

Waar begint Frankrijk?

Column door Caspar Visser ’t Hooft

In Visé. Nergens op de wereld ben je zo direct in een ander land, als wanneer je een tiental kilometers ten zuiden van Maastricht België binnenrijdt. Elders heb je na het overschrijden van de landsgrens altijd nog wel een soort van overgangsgebied te doorkruisen, waarin de veranderingen (landschap, bouwstijl van de huizen, enzovoort) pas geleidelijk merkbaar worden. Kom je onmiddellijk na het overschrijden van de Zuid Limburgse grens in het oord Visé aan, dan ben je paf ! – zo goed als in Frankrijk. Alsof je het overgangsgebied tussen Nederland en Frankrijk dat België is (want elke streek, elk land is een overgangsgebied tussen A en B) met een reuzenstap heb overbrugd. Dit is natuurlijk geen wonder wanneer je bedenkt dat geen streek in het huidige België vanouds dusdanig op Frankrijk was afgestemd als het voormalige prinsbisdom Luik, dat zich inderdaad tot vlak onder het Maastrichtse uitstrekte. En dit Franse karakter hebben de stad Luik en de contreien eromheen (bolwerk van onverzettelijke francofonie) tot op de dag van vandaag behouden. Lees verder »

Assemblée du désert

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Zo, en nu eens over God. Ik geloof dat God zich aan ons ergert wanneer wij spiritueel doen en maar zeuren over de vraag hoe we het moeten aanleggen om bij hem te komen in zijn hemel. Nee, volgens mij is het andersom : God wil eruit, uit zijn hemel, die hij zo langzamerhand wel kent. Hij heeft zijn bekomst van spiritualiteit. Hij wil bij ons komen. Dat is wat hij wil. Alleen, hij weet niet zo goed waar – waar bij ons, op welke plek ? O nee, zeker niet bij mensen die ruzie maken over de vraag hoe je bij hem komt, door dit te doen, door dat te doen, want hier staat dit geschreven, en daar dat. Hè jakkes nee ! Zeker niet bij mensen die kibbelen en beleid voeren om de zogenaamde kerkverlating tegen te gaan, of die dom-makende peptalk verkopen om chagrijnige, chanterende mensen en jongeren er maar bij te houden (‘Ik kom alleen in de kerk als…’). Ja, en dan kom ik (denkt hij misschien) en dan zul je zien : mijn aanwezigheid valt alleen maar tegen, want echt ! – een vlotte showman of televisiepresentator ben ik niet. Ook niet bij schreeuwende halleluia-roepers in bomvolle stadia. Een keer, toen met Mozes, heeft hij zitten donderen op een berg, maar sindsdien komt hij toch liever bescheiden langs, als een zacht briesje, dat heeft iemand als Elia ervaren. Door al dat geschreeuw en gebrul zou niemand hem nog opmerken. Tja, waar moet hij dan wel komen ? Nee, ook niet – zeker niet bij mensen die 250 jaar na Voltaire nog steeds voor Voltairetje spelen en die zich zulke ongelooflijke helden vinden wanneer ze maar blijven schimpen op dat irritante volkje dat zich de kerk noemt, maar dat toch maar een volkje is waar hij, God, iets mee heeft. Helden op sokken, ja… Goed, maar waar dan wel ? Lees verder »

Het migrerende type

Column door Claire Polders

Reizigers bestaan in alle soorten en maten, maar met een beetje goede wil zijn ze in twee categorieën te verdelen: de idealistische en de verzamelende reizigers.

Idealistische reizigers zijn op zoek naar de perfectie van een ideaalbeeld. Ze zoeken de droomberg, de droomstad, de droomwoestijn en omdat niets met het ideaal samenvalt, raken ze steeds teleurgesteld. Als een idealistische reiziger zou vinden wat hij zocht, zou hij het reizen opgeven en op zijn droomplek blijven.

Verzamelende reizigers zijn op zoek naar de uniciteit van het banale. Ze vergelijken bergen, steden of woestijnen en stellen met genoegen vast dat ze allemaal anders zijn. Verzamelende reizigers kunnen niet teleurgesteld raken, want ze vinden overal wel iets uitzonderlijks. Als verzamelaars van curiosa raken ze nooit uitgereisd. Lees verder »

Wie is hier realistisch?

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Wanneer je het cultuurhistorisch beschouwt is ‘realisme’ heel wat anders dan we doorgaans denken. Tot laat in de Middeleeuwen was realisme zelfs het tegenovergestelde van wat we nu vinden dat het is. Onze grote historicus Johan Huizinga beschrijft het realisme als volgt: ‘Het realisme verklaart dat de universalia ante res zijn, dat wil zeggen dat het aan de algemene begrippen wezen en pre-existentie toekent.’ De wijze van de werkelijkheid benaderen die hier pal tegenover staat wordt ‘nominalisme’ genoemd. De universalia zijn post rem – anders gezegd, men kan pas tot algemene begrippen komen wanneer men eerst stuk voor stuk de concrete dingen in het oog heeft gevat. Dit laatste is wat wij nu een ‘realistische’ kijk noemen. We gaan er allemaal min of meer van uit dat deze visie ons van nature eigen is, spontaan voorhanden. Het Middeleeuwse realisme hebben wij verdoemd: vaag gezwets! Aangeleerde onzin! Jammer. Trouwens, mij wil het voorkomen dat we van nature even goed realisten (in de Middeleeuwse zin) zijn als nominalisten (anders gezegd realisten in de huidige zin van het woord). Ik maak het daaruit op dat ik me vaak een idee van bepaalde streken en landen maak die niet door hun concrete werkelijkheid worden bepaald, maar door de adjectieven die aan hun namen worden toegevoegd. En bij adjectieven zit je al in de buurt van algemene begrippen. Dus eerst de algemene begrippen (de universalia), dan de concrete werkelijkheid (de res), die er maar al te vaak mee contrasteert. Spannend contrast trouwens. Lees verder »

Leve de zachtaardigen!

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Een politicus van wie iemand zoals ik, die al jaren in het buitenland woont, zich met verbijstering afvraagt: ‘waar komt zo’n individu vandaan?’ – heeft onlangs gezegd: ‘Het is soms de bedoeling grof en denigrerend te zijn. Dat moet kunnen’. Dat een aanzienlijk deel van het Nederlandse volk deze politicus zo niet aanhangt dan wel laf gedoogt, is een teken dat Nederland verloedert. Een van de meest welvarende landen van de hele wereld – ja, verloedert. Lees verder »