Schrijver in Frankrijk

Links is links, rechts is rechts

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Ten diepste zijn de Fransen blij dat eindelijk de doelstellingen weer helder uit de verf komen: Sarkozy is rechts, hij verdedigt het ultra-liberale dogma, Hollande is links, hij komt op voor de regulerende rol van de overheid en voor de herverdeling van verworven rijkdom. Tijdens de verkiezingen van vijf jaar geleden, 2007, was het contrast minder scherp. Ségolène Royal toonde zich als een typische exponent van het verwaterde glossy-links dat in Engeland de New Labour van Tony Blair voortbracht en in Nederland het paarsige PvdA. Als je dan links bent, wees het dan goed. Dat komt ten goede aan het debat, en de brave burgers weten weer min of meer waar ze zich aan te houden hebben. Of van zijn kant de verkozen president zich aan zijn beloften zal gaan houden, dat is en blijft natuurlijk maar de vraag. Maar vooralsnog staan even de twee kampen weer scherp tegenover elkaar. Waar gaat het voornamelijk over ? Mensen, we waren het vergeten – of nee, we waren het niet vergeten, maar als we erover begonnen, dan werden we voor achterlijk en naief uitgemaakt, dan werden we ervan verdacht jaloers te zijn, anders gezegd ‘losers’ (want wat ‘losers’ zou kenmerken, is dat ze altijd kwaad en jaloers zijn, en dus zielig). Waar gaat het over ? Over sociale gerechtigheid, anders gezegd over de vraag hoe groot het verschil mag zijn tussen wat rijke mensen hebben en/of verdienen en wat arme mensen hebben en/of verdienen. Uiteindelijk nogal een essentiële vraag. Vraag die iedereen bezig houdt, hoezeer ze de vraag ook mogen verdringen – omdat ze denken dat dat moet.

Lees verder »

De berg van de duizend kinderen

Column door Caspar Visser ’t Hooft

In het grensgebied van de departementen van de Haute-Loire en de Ardèche heb je een berg waar eens duizend kinderen van de dood werden gered. Een prachtig verhaal. Wat is het toch dat mensen zo gefascineerd zijn door spoken en ander geestengespuis ? Het spookt op plekken waar ooit akelige dingen gebeurden, en hoe akeliger en bloederiger de moordpartij, hoe liever. Nou ja, rare mensen heb je altijd gehad – en trouwens, wie houd er niet van een goede, ingenieuze thriller ? Toch geef ik de voorkeur aan plekken waar mooie gebeurtenissen hebben plaatsgevonden. Er zijn daar geen spoken. Nee, van gespook, van griezelig gefluit en gefluister en van gekletter met kettingen ontdaan, zijn die plekken als het ware schoongewassen : je loopt er rond en je kunt er volop van het ruisen van de wind, van het gekwetter van vogeltjes, van de aanblik van het landschap, de weiden, de bossen, de bloemen genieten. Er zijn hier destijds goede dingen gebeurd. Hier hebben duizend kinderen gezongen, en hun zingen zal nog tijden lang naklinken. Een pantser tegen het kwaad, het monster… Lees verder »

Bootje in Parijs

Column door Alice Broeksma

Een foto: uw schrijver voor het eerst in Parijs. Een klein meisje met een kort broekje en sandalen. Met grote broer aan de rand van de waterbak in de Jardin du Luxembourg, spelend met een bootje. Het is zomer 1963, schrijver bijna vijf jaar oud. De foto is afkomstig uit dat enige familie-fotoalbum dat op een dag uit Nederland meekwam naar een rammelend Frans huis, rechtstreeks in het verlengde van Frankrijk-liefde die met de paplepel werd ingegeven.

Het begon zo. Ouders ontmoetten elkaar op een tekenclub in Den Haag. Mensen met talent en na-oorlogs optimisme. Vader ontwerper, net overgestapt van de studio van Philips Eindhoven naar een bekend Haags reclamebureau. Een fraaie lokatie tussen Noordeinde en Mauritskade, een pand met hoge kamers en hoge ramen. De studio zat er op de bovenste verdieping en baadde in het licht. Er stonden, naar mijn kind-beleving, kilometers ladenkasten met prachtig papier waarvan je je – mijn vader was er chef – zonder terughouding mocht bedienen. Ook van de penselen, de duurste met marterharen. Laatst ben ik er nog eens gaan kijken. Nu zit er een ambassade van een zuidelijk, armlastig land dat Europa zware hoofdpijn heeft bezorgd. Lees verder »

Héloise et Abélard

Column door Adriaan van Dis

De verlaten Seinekades trekken niet alleen dood aan maar ook liefde – hoop en wanhoop wandelen daar samen op. Aan de Quai aux Fleurs op het Île de la Cité moet ik altijd aan beide gemoedstoestanden denken. Ooit zag ik daar een clochard dobberen, niet ver van nummer 9. In dat huis heeft zich een van de mooiste vrijages van Frankrijk afgespeeld. Buitenlandse toeristen lopen vaak aan de gevel voorbij, maar wie opkijkt ziet er twee gebeeldhouwde hoofden : Abélard en Héloïse. Hier troffen ze elkaar in het geheim, bijna negen eeuwen geleden, in de schaduw van de Notre-Dame. Ieder schoolkind kent hun verhaal… Lees verder »

Napoleon in het rivierenland

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Sommige tijden zijn te vergelijken met rivieren die al stromend zich keurig tot hun bedding bepalen. Tijden van vaste zekerheden, tijden waarin de mensen hun plek kennen en met hun plek genoegen nemen, tijden waarin mensen hun gebrek aan kosmopolitisch ervaren door diepte-denken en door in-de-hoogte geloven compenseren. De rivier is smal, maar het water is diep. En dan heb je tijden waarin de rivier buiten zijn oevers treedt, het omringende land onder water zet – eerst de uiterwaarden, en dan, wanneer de dijken het begeven, het bewoonde land. Dat zijn tijden waarin de mensen onrustig zijn geworden, ze nemen geen genoegen meer met de overgeleverde patronen. Plek, geloof, stand, ambacht – het benauwt hen, ze willen weg, eruit. Diepte maakt plaats voor wijde oppervlakten. Tijden van woelingen, revoluties, kruis- en krijgstochten, kolonisaties. Zo’n tijd was ook de Napoleontische tijd. De legers van de Adelaar overspoelden Europa – ook onze Zeven Provincieën (kort tevoren verklaard tot Bataafse Republiek), het Gelderse gewest, het dorp Rossum, waar de Waal en de Maas elkaar bijna raken…. Lees verder »