1

Plato, maar dan beter

20 jun, 2012 Onderdeel van pensées 

Column door Marijn Kruk 

Een ongeïdentificeerd filosofisch voorwerp. Dat is wellicht nog de beste beschrijving van La République de Platon, het begin dit jaar verschenen boek van de Franse filosoof Alain Badiou (uitgeverij Fayard). Een vertaling in de strikte betekenis van het woord is het niet. Daarvoor zet Badiou de tekst te zeer naar zijn eigen hand. Een op zichzelf staand filosofisch traktaat is het evenmin, want daarvoor blijft hij weer te dicht bij Plato’s oorspronkelijke tekst (De Staat). Een ‘creatieve imitatie’ noemde hij het boek daarom in Répliques, het wekelijkse interviewprogramma van Alain Finkielkraut op France Culture. Ter verduidelijking verwees Badiou naar de zeventiende-eeuwse Franse tragedieschrijvers en de manier waarop die zich verhielden tot de auteurs uit de Antieke Oudheid. ‘Ik wilde iets doen in de lijn van Phèdre van Jean Racine, dat wil zeggen: een hedendaagse tekst schrijven en tegelijkertijd de Ouden “imiteren” in de klassieke betekenis van het woord.’ Badiou’s fascinatie voor de auteur van De Staat is niet zo moeilijk te begrijpen. Zowel Plato als hijzelf koesteren een diepe afkeer voor het politieke regime van de tijd waarin zij leven. Plato voor de Atheense democratie, omdat deze naar zijn idee onherroepelijk zou ontaarden in tirannie; Badiou voor wat er naar zijn idee in onze tijd voor democratie doorgaat: een ‘capitalo-parlementarisme’. Hierin heeft het grootkapitaal een duister verbond gesloten met de politieke bovenbazen en dienen verkiezingen slechts om de illusie in stand te houden dat de gewone bevolking iets te zeggen heeft. De echte beslissingen worden in achterkamertjes genomen. Lees verder »

Beter bij Frankrijk gebleven?

21 mei, 2012 Onderdeel van paysages 

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Vanaf Hendrik IV waren de Franse koningen niet alleen koning van Frankrijk maar ook van Navarra. De uitdrukking ‘de France et de Navarre’ vindt daar zijn oorsprong – een manier om ‘overal vandaan’ te zeggen. Navarra was tot 1512 een koninkrijk zo groot als de provincies Noord- en Zuid-Holland, het omvatte een paar dalen in de Pyreneeën en strekte zich van daaruit uit over de vlakte rondom Pamplona. Over het land heersten sinds vele generaties de voorouders aan moeders zijde van de toekomstige Hendrik IV. In 1512 legde Ferdinand van Aragon beslag op het grootste gedeelte van het gebied (dat heet het recht van de sterkste), alleen één enkel dal in de bergen bleef in handen van de oorspronkelijke familie, de d’Albrets. Het gebied dat Ferdinand inlijfde maakt sindsdien deel uit van Spanje. Alleen dat ene dal, met als hoofdstad het plaatsje St Jean-Pied-de-Port, bleef ‘koninkrijk Navarra’ heten. Toen Hendrik IV het dal van zijn moeder erfde werd hij daarom koning van Navarra. Toen hij een paar jaar later ook de kroon van Frankrijk kreeg aangeboden, mocht hij zich ‘koning van Frankrijk én Navarra’ noemen. Tot het einde van de Franse monarchie voerden de Franse koningen deze titel. Een koninkrijk dat uit een enkel dal bestaat : zoiets vind ik grappig ! De bewoners van dit ene dal prijzen zich vandaag gelukkig. Ze horen niet bij Spanje, de crisis die in Spanje zo heftig heeft toegeslagen is hun (tot dusver) bespaard gebleven. Dit geldt niet voor dat andere dal in de Pyreneeën, waarover men ook lange tijd in het onreine was of het bij Spanje hoorde of bij Frankrijk. Ik heb het over het Val d’Aran, oftewel het meest luxueuze ski-gebied van Spanje. Ik was er twee weken geleden. Voor het eerst dat ik dacht : ja, nu zie ik de fameuze crisis. Je hoort erover, maar nu zie ik het… Lees verder »

Citroën en het gelijk van Hollande

15 mei, 2012 Onderdeel van politiques 

Column door Peter Hagtingius

Dit weekeinde eindelijk het prima boek ´De man die nee zei´ van Henk Wesseling over generaal De Gaulle gelezen. Veel méér dan recente Franse geschiedenis, gelukkig ook mooie anekdotes en ´human interest´. En al lezende ik dacht terug aan de uitgesproken voorkeur van De Gaulle voor de Citroën DS, volgens mij de mooiste auto die ooit gebouwd is en misschien wel het laatste voorbeeld van briljant Frans design-vernuft. Het zal nog wel blijken of de nieuwe president Hollande ooit zo groot wordt als De Gaulle, ik denk het niet, maar het spreekt me aan dat hij in elk geval qua autokeus de generaal alvast volgt. Lees verder »

De overloper

4 mei, 2012 Onderdeel van pensées 

Column door Peter Hagtingius

Op 13 juni 2008 omstreeks 22.15 uur ben ik Fransman geworden. Dit behoeft enige toelichting. Van wedergeboorte of naturalisatie was geen sprake, het gebeurde gewoon in het meestal trieste dorpscafé waar ik in aanwezigheid van een paar Nederlandse toeristen die ik niet kende naar het EK-voetbalduel Nederland-Frankrijk had zitten loeren. Oranje won met 4-1 en de euforie van die vakantiegangers in hun achterlijke oranje carnavalsuitmonstering wekte een milde vorm van hooligan-agressie bij me op. Ik besefte dat mijn chauvinisme in Franse handen was gevallen, dat ik als fan was overgelopen. Franser zou ik nooit meer kunnen worden. Ik had er een jaar of zestig Nederlanderschap op zitten. Lees verder »

Saartje Bernard

1 mei, 2012 Onderdeel van paysages 

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Waarom ik blader in een folder bestemd voor toeristen die Orange bezoeken ? Ik die er al bijna drie jaar woon ? Ik weet het niet, ik doe het, ik heb blijkbaar even niets beters te doen. Ik tuur naar de halve bladzijde waarop de belangrijkste data van de geschiedenis van het oord worden aangegeven en mijn blik valt op de volgende vermelding : 1903 – Sarah Bernhardt speelt Phèdre in het antieke theater. Kijk, dat beschouw ik nu als beschaving, dat temidden van allerlei historische feiten, over oorlogen, over koningen, over volksbewegingen, ook gewag wordt gemaakt van mijlpalen in het artistieke leven. Ja, want Sarah Berhardt, dat moet iemand zijn geweest ! In 1903 was ze bijna zestig – ja, en wat dan nog ? Tot ver in de zestig bleef ze de Aiglon in het gelijknamige stuk van Rostand spelen, anders gezegd een jongen van achttien. Zelfs nadat in 1915 haar rechterbeen werd geamputeerd, bleef ze doorspelen. Echte grote mensen zijn leeftijdloos. Sarah Bernhardt ! – als haar moeder als heel jong meisje niet op een goede dag en op de bonnefooi vanuit Nederland naar Parijs was gereisd, dan was ze waarschijnlijk nooit de wereldberoemde actrice geworden die ze werd, maar was ze opgegroeid als het Amsterdamse meisje Saartje Bernard. De schrijver Busken Huet heeft destijds het verhaal van Sarah Bernhardts Nederlandse moeder opgetekend. Misschien is het aardig om het weer eens op te halen. Lees verder »