Schrijver in Frankrijk

Op de wijze van Herodotus

Column door Caspar Visser ’t Hooft

En als we ons onze wereld weer eens gingen voorstellen als Herodotus dat destijds deed? Herodotus baseerde zich op mythen fabels, legenden toen hij de wereld beschreef, topografie en al. Laten het voor ons de werken van grote schrijvers, en met name romans, zijn. Als ik eens tijd heb, ga ik een atlas van de wereld maken en daarin de continenten, landen, streken zo weergeven als ze me voor de geest zweven wanneer ik aan bepaalde lievelingsboeken denk. En daarbij probeer ik zoveel mogelijk te vergeten wat ik vroeger op aardrijkskunde heb geleerd, en wat ik tot dusver telkens weer bij het kaartlezen op reis bevestigd zag. Misschien moet ik eindelijk eens een GPS aanschaffen, voor in mijn auto. Dan hoef ik minder op de kaart te kijken, en dan zal op den duur mijn aardrijkskundige kennis vervagen. Wat weer tot gevolg heeft dat ik ontvankelijker zal worden voor dat andere wereldbeeld : de wereld die ontstaat wanneer ik de geografische en topografische gegevens enkel en alleen uit geliefde boeken haal. Lees verder »

In memoriam Herman de Coninck en Le grand Meaulnes

Column door Benno Barnard 

Soms lopen er opeens mythische verbindingslijnen door de tijd, iets uit een of andere onwaarschijnlijke theorie, over de kalender van de Maya’s bijvoorbeeld, of de onderlinge ligging van de piramides in relatie tot de sterren: als het maar groot, kosmisch en onduidelijk is. Ik geloof geen snars van die dingen. En toch overkwam het me dat – hop – 1983 plotseling naar 2012 tastte en 1975 over 1983 heen naar 1997 reikte. Ik zag opeens een samenhang tussen die jaren Onzes Heren die ik nooit eerder had ontwaard, die misschien ook niet bestaan had voordat ik keek… een spinnenweb, een sterrenbeeld, een schaakpartij, een geschiedenis…

Maar laat ik niet zo opgewonden doen. Eerst de omstandigheden geschetst. Lees verder »

Verlaten spoorbanen

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Wanneer je over de snelweg door Frankrijk reist, dan zie je Frankrijk niet op dezelfde manier als wanneer je gewone wegen neemt. Hetzelfde geldt voor het reizen met de trein of het varen over rivieren en kanalen. Het Frankrijk van de spoorbanen is een ander Frankrijk dan het Frankrijk dat je vanuit de boot aanschouwt. Heb je genoeg van een bepaald stuk Frankrijk omdat je het zo langzamerhand wel kent, pak dan gewoon een ander vervoersmiddel. Wat blijkt ? Je zicht op het betreffende stuk Frankrijk was maar zeer beperkt. Nu zie je opeens nieuwe dingen. Wanneer ik een verlaten spoorbaan tegenkom – en je hebt er veel in Frankrijk – dan denk ik altijd : jammer ! Dat is een manier van het land beleven minder. Anders gezegd, dat is een Frankrijk minder. Lees verder »

Twee gezichten

Column door Paul Gellings

In zijn jongste boek Winter Journal beschrijft de Amerikaanse auteur Paul Auster hoe hij op een hectische eerste september bijna op de vuist gaat met een Parijse taxichauffeur. Hij heeft samen met zijn vrouw en zijn dochtertje een lange reis per TGV achter de rug en bij aankomst op het gare de Lyon is er vrijwel geen taxi meer te krijgen. Hij besluit zeulend met loodzware koffers en tassen het geduw en gedrang langs de taxistandplaats te laten voor wat het is en gaat kijken op een verder gelegen plek. De chauffeur bij wie het gezin ten slotte instapt weigert naar het opgegeven adres te rijden: te kort ritje. Na een paar heilloze pogingen tot onderhandeling stappen de Austers weer uit, en slaat de schrijver in machteloze woede met zijn zijtas op de kofferbak van de taxi. De chauffeur stuitert achter zijn stuur vandaan, begint te schelden en balt zijn vuisten, maar Auster doet dat ook, scheldt terug en dreigt met zo veel geweld dat de man snel weer instapt en wegrijdt. Lees verder »

Vriendelijk verzet

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Ik weet het, om aandacht te trekken – en wie doet dat niet in onze tijd van communicatie, van concurrentie, van opgeschroefde eigendunk (ik ben zooo ongelooflijk speciaal !) – moet je je niet bescheiden opstellen. Nee, als op de kermis moet je schreeuwen, moet je de gekste trucs en capriolen uithalen, het heeft soms niets met wat je oorspronkelijk te bieden hebt te maken, als de mensen maar naar je omkijken en je een celebrity-gevoel geven. O ja, en een truc die het altijd doet, is je op te stellen als de grote rebel, de flinkerd die taboeën doorbreekt, die grenzen verlegt, en o jongens ! wat jagen we de brave burger, de benepen fatsoensrakker met zijn opgeknoopte kraag en zijn zuinig mondje, heerlijk de stuipen op het lijf ! Geklets – zeg ik. Schreeuwen, ‘scheit hebben’ aan de klassieke fatsoensregels, het is allang geen teken meer van verzet. Vijftig jaar geleden was dit verzet wellicht tot op zekere hoogte legitiem, toen je nog van die opgeknoopte boorden had, nu is het allang geen verzet meer, maar code, conventie waar de neoliberale iedervoorzichleving van de zogenaamd vrije markt, de Telegraaf en de geest van Veronica wel bij vaart – iedervoorzichleving waarin alle fatsoen uit den boze is omdat het regels bevat die een ongebreideld geldgraaien aan banden leggen en een ongeremde concurrentie stremmen. In plaats van fatsoen heb ik het trouwens liever over beschaving, en in plaats van regels over usance. Nee, vandaag de dag is het echte verzet is geen schreeuwerig verzet meer, want alles is schreeuwerig geworden. Het heeft niets te maken met gecommercialiseerde rebellie. Echt verzet kan alleen maar stil verzet zijn. Schreeuwlelijkerds, opscheppers, ‘winners’, graaiers, kijk uit voor de stillen in den lande ! Ik zeg : echt verzet is vriendelijk verzet. Lees verder »