1

De voedselbank van de rijken

28 dec, 2013 Onderdeel van paysages 

Column door Peter Hagtingius

Van ethiek weet ik niet zoveel. Niks eigenlijk. Wat mij betreft moet iedereen (binnen zekere grenzen) zelf maar uitzoeken welk (en/of wiens) normen- en waardenpatroon hij of zij aanhangt. Je hebt wel mensen die graag over dit soort dingen discussiëren, ik niet. Voor je het weet, verval je in je amper te definiëren begrippen als beschaving en fatsoen. Wiens beschaving, wiens fatsoen? Het ligt nogal voor de hand dat men in de Centraal Afrikaanse Republiek een beetje anders denkt en oordeelt dan in Lapland. Om maar wat te noemen. En dichterbij huis: mijn geleerde neef in Alkmaar acht mijn levenswijze in Zuid-Frankrijk minimaal kwestieus. Lees verder »

Liberascisme

23 dec, 2013 Onderdeel van politiques 

Column door Caspar Visser ’t Hooft

What’s in a word? Het woord liberalisme is niet geschikt voor de politieke stroming die er zich door laat aanduiden. Het is hoogste tijd dat we voor deze stroming een andere naam vinden. In het collectieve halfbewustzijn van velen is de liberaal iemand die op nogal goedmoedige wijze nuchter en pragmatisch in het leven staat. Hij is wars van alle ideologische systeemvorming, hij neemt de werkelijkheid voor wat zij is, hij dringt niemand zijn ideëen op, het enige wat hij doet is profijt trekken uit de goede gelegenheden die zich aandienen. Adam Smith heeft hij waarschijnlijk nooit gelezen, maar mocht iemand hem het principe van de ‘onzichtbare hand’ uitleggen, dan zou hij het grif beamen. Om vervolgens de daarbij aangevoerde argumenten weer snel te vergeten – hij is nu eenmaal een realist, geen ideëen-mens. Dit beeld van de liberaal (of het nu terecht was of niet) is volstrekt achterhaald, passé. De synoniemen voor ‘liberaal’ die in onze woordenboeken staan (vrijzinnig, gul, genereus, tolerant enz.) zijn op de liberaal van vandaag niet meer van toepassing. We zijn het er allemaal over eens om het huidige liberalisme ‘neo-liberalisme’ te noemen. Sommigen, waaronder ik, pleiten voor het woord ‘extreem liberalisme’. Het liberalisme van vandaag (neo-liberalisme, extreem liberalisme) is niet meer nuchter, pragmatisch en systeemvijandig. Integendeel, op de sokkel van Adam Smith’s vrije markt-idee heeft het een systeem uitgewerkt dat zich sluitend en onweerlegbaar waant en dat op alle terreinen toegepast wil worden. In die zin is het extreem. De liberaal van vandaag kan zich moeilijk meer voordoen als de gezellige, verdraagzame opportunist die voor de fanatieke pleitbezorgers van wereldverbeteringsideologieën schamper zijn schouders optrekt. Wie zich vandaag liberaal noemt, is de facto aanhanger van een ideologisch programma dat hoogst agressief is, veroveringslustig en intolerant. Neo-liberalisme. Extreem liberalisme. Of misschien een ander woord? Lees verder »

Dagboek van een landjonker – Benno Barnard

17 dec, 2013 Onderdeel van besprekingen 

Bespreking door Schrijver in Frankrijk

Het is een genre dat me niet ligt, hoe komt het dat ik zoveel plezier ondervond bij het lezen van dit boek? Waar ik van hou, zijn verhalen. Decor, intrige, ontknoping. Banaal, achterhaald? Geklets van mensen die niet kunnen schrijven. Zeggen dat je niet wilt doen wat je niet kunt doen: flauwe strategie. Niets mag ‘anekdotisch’ zijn, alles conceptueel, omni-interpretabel. Anders gezegd onbegrijpelijk. Ik moet denken aan een paar heerlijke zinnetjes in Benno Barnards boek: “De P.C Hooftprijs is toegekend aan Tonnus Oosterhoff. Deze lieve jongen schrijft postmoderne ‘ontregelpoëzie’. Het genre is heel geschikt voor ontmande geleerden die de potentaat Vernieuwing vleien, uit vrees anders opgesloten te worden in de burgerlijke gevangenis van hun ware smaak. Oosterhoff is allereerst het product van de critici die vrezen Zijne Vernieuwing te zullen mishagen”. Ja, dit soort opmerkingen waarmee Barnards boek is gelardeerd, maken van het lezen ervan een feest. Het verzoent me met het genre dagboek. Lees verder »

Weg van de wegen

11 dec, 2013 Onderdeel van paysages 

Column door Caspar Visser ‘t Hooft

Niets zo teleurstellend als wanneer je een lange wandeling maakt door een streek die je uit hebt gekozen vanwege zijn eenzaamheid en je onverwachts op een grote weg stuit. Had je maar beter op de kaart moeten kijken! Goed, ik weet het – niet gedaan – stom. Maar de teleurstelling blijft. Die rotwegen overal, ze maken dat het hele land is opgeknipt! Zelfs het wijde Frankrijk. Het ergste zijn natuurlijk de snelwegen, omdat je ze niet kunt oversteken – ja, of je moet naar een stadsagglomeratie toe, want alleen daar heb je bruggen die erover heen zijn gespannen. Maar dat wil je nu juist niet, naar zo’n agglomeratie. Je wilt mijlen en nog eens mijlen kunnen zwerven weg van alle steedse en voorsteedse gedoe-aan-je-hoofd. Ik heb wel eens te doen met de dieren. Die hebben we toch maar mooi opgesloten. Als ze gewone wegen oversteken, stellen ze zich aan het gevaar bloot overreden te worden, maar wat wellicht erger is: we hebben hun leefgebied verkaveld. De snelwegen scheiden de kavels. Die fiere hertenbok wiens voorouders zich in koppels nog vrijelijk konden verplaatsten van het statige park van Chambord naar het dichte kreupelhout van de Puisaye, met haar talloze sombere vennetjes (waar Colette zo mooi over schrijft) en terug, via de Sologne van de Grand Meaulnes – het arme dier ! al gauw houdt de A77 hem tegen. En mocht hij toevallig een ecoduc vinden (je hebt er per snelweg zo één of twee, en dat is veel te weinig), dan stuit hij vervolgens op de A6. Hij zit gevangen in een driehoek waarvan de zijden (dat wil zeggen de A77, de A10 en de A85) elk een lengte van ongeveer zeventig kilometer bedragen. Dat is niets voor een hert, en dat is ook niets voor een mens – althans niets voor mij. Lees verder »

Een literair motief

2 dec, 2013 Onderdeel van politiques 

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Als gevolg van de nefaste extreem liberale politiek die op het moment de wereld in zijn greep houdt, blijft voor steeds meer mensen die in het nauw zijn geraakt weinig anders meer over dan de straat. We noemen hen ‘daklozen’, in Frankrijk zijn ze SDF (sans domicile fixe) – kille woorden, die niets dan negatiefs uitdrukken. Goed voor tabellen en statistieken. Woorden die mensen typeren alleen maar door te wijzen op wat ze niet hebben (een dak). Ja, we zijn mijlen ver van de romantische idealisering van de mens die uit de boot van de burgerlijke samenleving is gevallen. De landloper, zwerver, vagebond, clochard met zijn geheim en met zijn stille fierheid. Een thema dat veelvuldig in onze westerse literatuur voorkwam. Ik denk bijvoorbeeld aan een lievelingsboek van mij, ‘Alleen op de wereld’ van Hector Malot (oorspronkelijke titel: Sans famillie). De landloper heet Vitalis, hij trekt door heel Frankrijk, met zijn aapje en zijn hondjes die hij op lokale markten kunstjes laat opvoeren. Hij is schuw, zwijgzaam. De jonge Rémi, die hij onder zijn hoede neemt, ontdekt in hem een wijze, nobele figuur. Tenslotte wordt het geheim ontsluierd: hij was een gevierde operazanger die op een gegeven moment zijn stem was verloren en die zich daarvoor dusdanig schaamde dat hij alles vaarwel had gezegd. De edele zwerver. We zijn die figuur uit het oog verloren. ‘t Is dat we het fenomeen mensen-op-straat enkel in termen van een probleem beschouwen. Hoewel, nee – dat veronderstelt nog een zekere sociale bewogenheid, hoe kil administratief die zich ook mag uitdrukken. En hoe vernederend het op zichzelf al is, rond te lopen met het idee dat de samenleving je enkel als probleemgeval ziet. Nee, nu zijn diegenen die op straat zijn komen te staan domweg losers. Dertig jaar lang extreem liberale hersenspoeling zijn niet voor niets geweest: de algemene tendens is om te vinden dat die mensen-op-straat hun lot aan zichzelf te danken hebben. Ze zijn verantwoordelijk voor hun eigen situatie, ze hebben niet aan de dynamiek van de samenleving, dat wil zeggen de economie, ‘geparticipeerd’ (weer zo’n woord), het zijn losers. Erger veroordeling bestaat niet. Lees verder »

« Vorige Berichten
Volgende Berichten »