Schrijver in Frankrijk

Waldenberg (1)

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Nooit eerder is van zoveel dingen gezegd dat ze “moeten” zonder dat erbij wordt gezegd van wie ze moeten. Bijvoorbeeld: Je moet met de tijd meegaan! O ja? Van wie moet dat? Van God? Heeft iemand hem dat horen zeggen? Van de wet? Het staat er niet in. Van de tijd zelf? Zodat mensen van veel dingen waar ik om geef beweren dat ze “niet meer van deze tijd” zijn? Is de tijd een big brother met een zwarte bril? Als je ervan uitgaat dat de tijd een kracht is die macht over ons uitoefent, ga je als vanzelf de tijd dààr zoeken waar het meeste lawaai wordt gemaakt. Want kracht en macht worden nu eenmaal op dit ondermaanse door lawaai, geschreeuw en klatergoud uitgebeeld. Wie stilte zoekt, zich terugtrekt om eens rustig over de dingen des levens na te denken, zich aan bespiegelingen overgeeft, stapt dan zogenaamd “uit de tijd”. Het lijkt erop alsof alles in het werk wordt gesteld om deze beschouwende geesten – en wie zijn dat niet, bij wijlen? – angst aan te jagen: pas maar op, wanneer je na je periode van afzondering terug komt in de tijd – man, je zult het zien: wat heb je in de tussentijd veel gemist! Lees verder »

Mijn criminele paspoort

Column door Peter Hagtingius

Je hebt van die mensen die met enige regelmaat van alles controleren. Mijn vrouw bijvoorbeeld. En – voor zover ik nog op de hoogte ben – 50 procent van de Nederlanders die er een genoegen in scheppen de andere helft van de bevolking permanent in de smiezen te houden. Ik associeer controle met oorlog en onderdrukking.

Mijn vrouw controleerde ineens hoe het met mijn Nederlandse paspoort zat. Dat bleek bijna verlopen. ´Mooi zo´ zei ik, ´ik hoef geen nieuwe´. Dit was buiten de waard gerekend. Ik werd getrakteerd op een discours met betrekking tot de paspoortloze burger die – in this day and age waarin iedereen zonder papieren verdacht is – onvermijdelijk onder een Parijse brug of in het cachot finisht. Onder de indruk was ik niet. Ik heb op de tv weleens die gruwelbeelden gezien van bejaarde mensen in Nederlandse ´verzorgingstehuizen´. ´Van oude menschen, de dingen die voorbijgaan´ schreef Louis Couperus in 1906. Sommige beelden van oude mensen in dergelijke trieste asiels gaan nooit voorbij. Dan maar liever onder zo´n brug over de Seine, stuk stokbrood, fles wijn, en kameraden die het ook niet getroffen hebben. Mijn vrouw wees erop dat ik lulde. Dat ik in Zuid-Frankrijk verblijf en in Parijs niets te zoeken heb. Dat in Nice en Marseille de clochards hoe dan ook opgepakt worden. Lees verder »

Bewaar je geheim!

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Hoe vaak lopen mij niet de rillingen over de rug wanneer ik weer eens met een Nederlands televisieprogramma word geconfronteerd. Of met een video die op Internet de ronde doet. Het platte gewauwel, het grove taalgebruik, en wat een brutaliteit! Nee, noem het niet recht-voor-je-raap, gewoon brutaal. Laatst, een clip van Geenstijl (mooie titel! – en met je horkerigheid te koop lopen ook nog). Een knul die drie à vier van de 500 dominees van de Protestantse kerk in Nederland ondervraagt die op het slechte idee waren gekomen in hun toga’s zich te laten fotograferen op de Dam. Hij begint met een vloek waarvoor ik als jongen eens een flinke draai om mijn oren van mijn vader kreeg (dat mocht toen nog, ik ben er psychisch niet door beschadigd). Daarna zegt hij aan een predikant in het zwart en met een witte bef: “Er liep hier net een lekker wijf langs”. En de ondervraagde predikant die lacherig antwoordt: “Ja, die heb je hier wel”. Aan een andere dominee vraagt de knul eerst: “Stiekem langs de wallen geweest?” en verzoekt hem daarna, op aanstellerige toon, om zijn microfoon te zegenen. Wat de dominee doet, in de naam van de heilige drie-eenheid. Ach, ach, leuk en lacherig doen, om maar “dicht bij de mensen” te zijn. Want God wil zich niet in zijn kerk opsluiten, hij wil dat we ons dààr begeven waar “het gebeurt”. De Kerk gaat ten onder aan dit soort zijige, semiprofetische prietpraat. De enige juiste manier om op de brutale en achterbakse insinuaties van zo’n knul te reageren, is hem streng (ja, gewoon streng) terecht te wijzen. Lees verder »

Het standpunt van Mandelstam

Column door Rokus Hofstede

Vrije beroepen kennen geen vrije tijd. Die stelling gaat misschien niet voor alle kleine zelfstandigen in gelijke mate op, maar voor vertalers zeker wel. Ik ken er voor wie zestien uur werken per dag geen uitzondering is, en zelf heb ik, toen ik nog vrijgezel was, ook monachale periodes gekend waarin het leven zich weken, maanden achtereen volledig verengde tot het smalle pad van de volgende zin. Vertalers zijn thuiswerkers die voorbeeldig tegemoetkomen aan de belangrijkste voorwaarde die in het huidige economische bestel aan de factor arbeid wordt gesteld: flexibiliteit. De vertaler, die zijn eigen productienormen en werkrooster vaststelt, delft in het onderhandelen met zichzelf steevast het onderspit. Tenzij hij op eigen initiatief buitengewone maatregelen treft, werkt hij zonder voorzieningen voor arbeidsongeschiktheid, werkloosheid of pensionering. En een van de grootste sociale verworvenheden van onze tijd gaat geheel aan hem voorbij: de doorbetaalde vakantie. Aangezien niemand zijn verlof betaalt, wordt het doorgaans tot nader order uitgesteld. Een vertaler op vakantie is zoiets als een contradictio in terminis. Lees verder »

De berg van Louise

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Vanuit mijn raam kijk ik uit op de heuvel boven Orange. Deze heuvel heet de Colline St Eutrope. Orange is er als het ware tegenaan gebouwd, leunt ertegen, het Romeinse theater is eruit gehakt. Op het hoogste punt van de heuvel verrijst, op een sokkel, een lange witte pierlala in de vorm van een Maria-beeld. De burgemeester van Orange, die een katholieke integrist is, laat vanaf die plek elk jaar de stad zegenen. Dit is natuurlijk volkomen in strijd met het grondbeginsel van de laïcité dat de Franse autoriteiten hebben te respecteren: staat en godsdienst zijn gescheiden. Hij lapt het aan zijn laars. Wat mij betreft, ik lig er niet wakker om. Wel denk ik: jammer dat er geen hogere plek is op de heuvel, want dan hadden ze ongetwijfeld die Maria dààr neergezet, dan spraken ze vandaar de zegen uit, want op de plek waar de witte maagd nu staat, en vanwaar nu wordt gezegend, stond vroeger het kasteel van prins Maurits. In dat kasteel woonden de gouverneurs van Orange die uit naam van onze Oranje-stadhouders (soevereine prinsen van Orange) de stad bestuurden. En dat waren geen katholieken, maar overtuigde protestanten. Ze tolereerden het katholicisme, in hun tijd heerste in Orange godsdienstvrede. Toch, als hen toen was gezegd dat op dezelfde plek waar ze, voor de haard, elkaar uittreksels uit Luther voorlazen eens een Maria zou komen te staan, ze zouden van louter afgrijzen zo van hun stoel zijn getuimeld. Tja… Dat witte beeld van Maria – nee, ten diepste vind ik dat het daar niet hoort. Niet daar. Niet waar mijn voormoeder Louise werd geboren, de dochter van Christoph van Dohna, die gouverneur was van Orange van 1630 tot zijn dood in 1637. Lees verder »