Schrijver in Frankrijk

Het hermetisch zwart

Column door Bart van Loo

Het is oktober 1991 wanneer ik voor het eerst Het hermetisch zwart (1968) van Marguerite Yourcenar lees. Een kleine openbaring… Het opmerkelijke boek (oorspronkelijke titel: L’oeuvre au noir) viert dit jaar zijn vijftigste verjaardag, en dat verdient een bloemetje. Yourcenar verwent de lezer. Ze serveert hem het individuele parcours van de zestiende-eeuwse medicus en filosoof Zeno, maar trakteert tegelijk op de bijzonder knap beschreven excessen van de godsdienstoorlogen. Zeno trekt al jong weg uit Brugge en zwerft heel Europa door. Op zoek naar zichzelf, “Hic Zeno” zoals hij op het einde van het eerste hoofdstuk stelt. Lees verder »

Labyrint onder loden hemel

Column door Caspar Visser ‘t Hooft

Wanneer je door het centrum van Le Puy wandelt, word je weer een kind. Dat was althans wat ik kort geleden ondervond. Ik werd herinnerd aan de tijd dat voor mij de huizen en gebouwen van een grote stad nog één groot en zelfde labyrint vormden. In die zin dat het me voorkwam alsof achter de gevels, de ramen, de glazen wanden alle ruimten met elkaar waren verbonden. Een grote bijenkorf, overal gangen, trappen, geheimzinnige couloirs, hier helverlichte zalen, daar halfduistere holen en alkoven… Nee, er waren geen binnenmuren die de huizen en gebouwen onverbiddelijk van elkaar afscheidden, alles liep in elkaar over. En daar – binnen – in die ondergrondse stad, die boven de grond soms tot heel hoog uitsteeg, gebeurde het. Wat? Dat wist je natuurlijk niet zo goed. Wat je wel wist, dat was dat het spannend was. Op straat voelde je je buitengesloten, maar door ramen en kieren kreeg je inkijkjes: wat doen die mensen daar, in die souterrains, of boven je, tot hoog boven je? Het kan niet anders of het is – ja, uiterst boeiend. Je wordt overmand door onbestemde verlangens, je wordt er van binnen warm van… Lees verder »

Napoleon in Atrecht

Column door Michiel Hendryckx

De Fransen hebben een verwrongen relatie met Napoleon. In het onderwijs krijgt de Corsicaan nog altijd nauwelijks of geen aandacht. Toen in 2015 België, naar aanleiding van de tweehonderdste verjaardag, Waterloo op de euromunt wou zetten, reageerde Parijs meteen furieus. En toch is er ook steelse nostalgie naar de grandeur van het Napoleontisch tijdperk. In het museum voor schone kunsten van Arras wordt een jaar lang een groot deel van de Napoleon-collectie van het kasteel van Versailles getoond. Ik word er meteen op het hart gedrukt dat het evenement zeker niet als hommage bedoeld is. Het is een kunsttentoonstelling die illustreert hoe de keizer – erg bij de tijd – strikt de regie voerde over de eigen beeldvorming en daarvoor alleen de beste kunstenaars aan het werk zette. Lees verder »

Lievelingen

Mensje van Keulen heeft een omvangrijk œuvre opgebouwd, meerdere literaire prijzen gewonnen, kortom een bekende naam in literair Nederland. In haar roman De gelukkige (Atlas-Contact, 2001) beschrijft ze een dorp in Frankrijk. Het wordt een traditie: in verband met de jaarwisseling stuurt ze een gedicht over poezen. Ditmaal een haiku en twee senryu’s ter herinnering aan Bosie (gestorven voorjaar 2017) en de komst van zijn naamgenoot (najaar 2017). Het origineel werd gedrukt door De Statenhofpers. Lees verder »

Nesle

Column door Caspar Visser ‘t Hooft

Zegt de naam ‘Nesle’ jullie iets? Ik heb het niet over Nestlé – aan ongure multinationals maak ik geen woorden vuil – doe die ‘t’ weg: Nesle. Nee? Het verbaast me niets, het is het lelijkste oord van heel Frankrijk. Want lelijker kan niet, of het moeten de nabij liggende oorden Roye, Ham of Bapaume zijn. Het stadje (het is net iets te groot voor het woord ‘gat’) ligt op halve hoogte tussen Lille en Parijs, niet ver van de snelweg. Waarom het oord zo lelijk is? Primo omdat tijdens de Eerste Wereldoorlog wat er aan pittoreske gebouwen te vinden was aan puin is geschoten – en niets zo triest als de saaie, goedkope wederopbouwhuizen van vlak na die oorlog. Secundo omdat er zo niets, maar dan ook helemaal niets aan de omgeving is. In Frankrijk plat, is troosteloos plat. Rondom Nesle, en ook Roye, Ham, Bapaume (de streek heet Santerre) geen sloten, geen eenden, geen koeien, geen schapen – nee bruine bietenvelden en agroalimentaire industrieën. Kortom tanden op elkaar, doorrijden. En toch valt er meer te vertellen over Nesle. Ja écht! Het oord heeft zijn naam gegeven aan een oeroud geslacht dat in de Franse geschiedenis veelal in verband wordt gebracht met … de liefde. Hoezo? Dat is nu net wat ik van plan ben jullie te vertellen. Lees verder »