Schrijver in Frankrijk

Baba cool

Column door Caspar Visser ‘t Hooft

In het schilderachtige dorp St Pierreville in het departement van de Ardêche hebben in de jaren zeventig een paar mensen een project opgestart dat gaandeweg is uitgelopen op een groot succes. Je kunt het rustig zo noemen, en dat om de simpele reden dat hun bedrijf nog steeds bestaat – iets wat gezien de aard ervan een wonder mag heten. Ze waren idealisten, van het genre dat ze in Frankrijk ‘baba cool’ noemen, ze wilden laten zien dat het mogelijk is een bedrijf te runnen zonder zich aan de wetten van het vrije-marktsysteem, anders gezegd de concurrentiestrijd, te onderwerpen. Een coöperatief bedrijf met een kapitaal waarin alle werknemers delen. Samen vormen ze de grootste groep aandeelhouders, ze participeren op democratische wijze aan de besluitvorming. In Frankrijk heet zo’n bedrijf een SCOP (Société coopérative de production). Veel van dit soort initiatieven hebben het in de jungle van onze extreem liberale maatschappij niet vol kunnen houden. De wolspinnerij in St Pierreville met zijn 50 loonarbeiders wel. Ze hebben in de loop van de jaren hun koers moeten bijsturen, hun productie moeten aanpassen aan trends en modes, hun activiteit moeten diversifiëren (verkoop via internet, workshops textielfabricatie, het ontvangen van toeristen), maar aan het coöperatieve principe hebben ze niet getornd. Goed, naar buiten toe moeten ze wel concurreren (al is het slechts defensief), maar interne concurrentie is uitgesloten en van speculerende, korte termijn denkende aandeelhouders hebben ze geen last. Bewijs dat het kan. Baba cool! Halfzachte wereldverbeteraars in zelfgebreide truien! Dacht ik ook. Denk nu: halfzacht? – niet zo zeker…

Meer te eten, minder te zeggen

Column door Caspar Visser ‘t Hooft

Laatst vroeg me iemand hoe ik, die al dertig jaar in het buitenland woon, tegen Nederland aankijk. Beter dan Nederlanders die in het land zijn gebleven, kan ik het verschil zien tussen het Nederland van voor mijn vertrek en het Nederland van nu. Dat is omdat bij mij geen geleidelijke gewenning heeft plaatsgevonden die maakt je de veranderingen nauwelijks meer opmerkt. Wanneer ik na lange of zelfs minder lange afwezigheid even terug in het land kom, ervaar ik deze veranderingen telkens weer als een kleine schok, ik blijf de dingen vergelijken met die van toen ik het land verliet. Goed, maar wat valt me dan zo op? Twee dingen, je krijgt niet meer als vanzelfsprekend gewoon Hollands eten voorgeschoteld, en de gesproken taal verloedert.

Een vervlogen droom – Rosemarijn Milo

Bespreking door Schrijver in Frankrijk

Rosemarijn Milo woont sinds jaren in Oost-Frankrijk, in 2012 publiceerde ze Brieven uit La Dominance, waarin ze op aansprekende wijze haar ervaringen in het land waar je als God schijnt te wonen beschrijft. Vorig jaar verscheen van haar een bijzonder sympathiek boek, een ‘vie romancée’ in de vorm van een briefwisseling. De titel is Een vervlogen droom, de ondertitel: verslag van een te kort leven. Het gaat om het leven van Augusta Hamer, geboren Maes (1891 – 1918). Ze was de grootmoeder van de auteur, maar ze heeft haar niet gekend. In het voorwoord zegt Rosemarijn Milo dat in haar familie niet – of nauwelijks – over haar grootmoeder werd gesproken. Verbazend, alleen al wanneer je de foto’s ziet van Guusje (zo heette Augusta in de wandel) die in het boek zijn opgenomen. Een mooie, elegante vrouw met een bijzonder innemend gezicht. Op zo iemand in de familie ben je toch trots? Was er iets?

Kattenzang

Mensje van Keulen heeft een omvangrijk œuvre opgebouwd, meerdere literaire prijzen ontvangen, kortom een bekende naam in literair Nederland. In haar roman De gelukkige (2001) beschrijft ze een dorp in Frankrijk. Dit gedicht heeft ze geschreven in verband met de jaarwisseling. Het is zo langzamerhand een traditie: op Schrijver in Frankrijk wordt het nieuwe jaar ingeluid met een poezengedicht van Mensje van Keulen.

Ik zie je – Michael Berg

Bespreking door Peter Hooft

Iedere liefhebber van meeslepende thrillers verheugt zich altijd op een volgende van Michael Berg. Won in 2013 De Gouden Strop (voor de beste thriller van het jaar) met zijn Nacht in Parijs. Ik was ervan overuigd dat hij die prijs vorig jaar opnieuw zou veroveren met zijn boek Broertje. Héél beknopt: drie doden onder wie een Nederlandse oud-politicus in een Zuid-Franse villa, de zus van de verstandelijk beperkte Nederlandse verdachte vliegt in en dan begint het voortreffelijk geschreven verhaal. Wat je noemt zo’n ‘pageturner’ met als extra een meer dan maatschappijkritische annotatie. Ik wist: dit is ‘m, voor die Gouden Strop. Nee dus. Misschien was mijn oordeel een beetje verduisterd doordat ik zelf in Zuid-Frankrijk woon en veel herkende. En ik had natuurlijk niet álle recent verschenen thrillers gelezen.