Schrijver in Frankrijk

Kom Atir kom – Agnita de Ranitz

Bespreking door Schrijver in Frankrijk

Wat een prachtige vondst! Ik heb het over het thema van het tweede boek van Agnita de Ranitz: de reis van de giraffe Zarafa door Frankrijk. Een waargebeurde ‘fait divers’ uit het jaar 1827. Ja, ideaal voor een boeiend verslag in romanvorm. De giraffe is op last van de pasja van Egypte per boot naar Marseille vervoerd, van daaruit gaat de reis te voet naar Parijs verder. De Franse koning, die nieuwsgierig is naar dit diplomatieke geschenk, zendt er de directeur van de koninklijke dierentuin, Etienne Geoffroy St Hilaire, op uit om het dier op deze reis te begeleiden. Een spannende taak, het is voor het allereerst dat een giraffe voet heeft gezet op Franse bodem. In Marseille maakt St Hilaire niet alleen kennis met Zarafa – waarbij hij constateert dat alle beschrijvingen in de zoölogisch-wetenschappelijke literatuur er tot dusver flink naast hadden gezeten – maar ook met de jonge Soedanese knecht, Atir, die vanuit Egypte het dier had vergezeld. De voetreis kan beginnen. De afstand tussen Marseille en Parijs bedraagt 880 kilometer. Het traject volgt het Rhônedal, om na Lyon de Bourgogne te doorkruisen. De reis zal 42 dagen duren. Ja, als dit geen stof is voor een fijne roman!

Santhé! Of hoe het dorp lééft

Column door Peter Hagtingius

Ik dacht dat ik het dorp opgebaard zou aantreffen. Dat is ook avant-corona in deze tijd van het jaar altijd al bijna zo. Tussen oktober en mei geen input van vreemdelingen, het restaurantje op slot, we zijn dan in de bar op elkaar aangewezen. Dat is geen straf, integendeel.

Gisteren tufte ik naar de boulanger en de tabac. Met zo’n geprinte ‘attestation de déplacement’ die mijn grootouders een ‘Ausweis’ hadden genoemd. Op het caféterras waar de tafels en stoelen gewoon zijn blijven staan zat de Ierse bard die hier ook al jaren rondhangt verloren in eenzaamheid op zijn thin whistle te blazen. Hij was niet met zijn immer artistiek aangetodde ega mee de épicerie binnen gestiefeld. In afwachting van haar retour had hij gekozen voor de melancholieke sound van Ierse regenachtigheid. Ik knikte hem veiligheidshalve alleen toe. De zon scheen alsof er iets te vieren viel. Dat was ook zo. Er waren baguettes en een laatste doosje sigaren verkrijgbaar. En er was dus dat fluitconcert. Live-muziek, kom er dezer dagen maar eens om.

Jules Verne

Column door Michiel Hendryckx

In Amiens, de stad waar hij een groot deel van zijn leven woonde, zijn nog veel sporen van Jules Verne (1818-1905). Maar niks – zelfs zijn huis niet – kan wedijveren met zijn laatste rustplaats. De schrijver die als een bezetene uitbreekt, uit de dood herrijst. Beeldhouwer Albert Roze gebruikte voor de gelijkenis het dodenmasker van de visionair. Verne was niet de magiër die zijn fanatieke aanhang ook vandaag nog in hem ziet. Hij was door en door een product van die wonderlijke 19de eeuw. Toen de beschaving in een nooit eerder geziene versnelling terechtkwam. Vernes romans zijn de superieure illustratie van die broeierige tijd. De mens die zijn grenzen eindeloos verlegt. Die rond de wereld reist in 80 dagen, die afdaalt naar het middelpunt van de aarde, die in het diepste van de oceanen duikt, die in een gemakkelijke zetel naar de maan vliegt. 

Met een giraffe door Frankrijk

Column door Agnita de Ranitz

Kom Atir kom vertelt over een historische voetreis in 1827 met de eerste giraffe in Frankrijk. Op een dag luister ik naar een documentaire over Mohammed Ali, van 1805-1849 pasja van Egypte, en gouverneur binnen het Ottomaanse Rijk. Hij verbeterde landbouw en handel, liet Franse ingenieurs, architecten en kunstenaars opdraven en hielp zijn land, dat in erbarmelijke staat verkeerde, er weer bovenop. Zijn ambitie was echter niet alleen het land te moderniseren, hij wilde ook zijn territorium uitbreiden. Met sultan Mahmud II van Constantinopel viel hij Griekenland binnen. Omdat inmenging van het Franse leger zijn plannen om Athene aan te vallen wel eens kon dwarsbomen, bood de pasja de Franse koning Karel X een diplomatiek geschenk aan. In 1826 stond de pasja op het punt Athene aan te vallen en vond wel een heel opmerkelijk smeermiddel om de gemoederen te sussen. Hij stuurde per boot een giraffa camelopardalis naar Marseille. Het was de eerste giraffe in Frankrijk!

Een schip geladen

Column door Caspar Visser ’t Hooft

We staan voor een muur, laag, breed, brokkelig, opgetrokken uit gelige kalksteen. Als een slang kruipt hij voort over de glooiingen van het plateau van de Vaucluse. Nu eens verdwijnt hij uit het zicht, achter een heuvel, een bosje chênes verts of omdat hij op bepaalde plekken niet meer van de rotsige bodem te onderscheiden is. Terwijl de Mont Ventoux met zijn witte schedel op ons neerkijkt, vertelt de gids ons het verhaal van de muur. Het verhaal begint met een schip – en gek, al luisterend begint een oud wijsje in mijn binnenste op te wellen. Wat is dat ook weer voor lied? O ja, een oud kerkgezang: ‘Daar komt een schip geladen’… Ik begrijp het niet: dit lied is een adventslied, over de komst van het heil. Een lied vol hoop en vreugde. En toch, ik heb die wijs altijd zo intriest gevonden, alsof hij niet goed paste bij de woorden die erbij werden gezongen. Zou die wijs dan soms beter passen bij het verhaal dat de gids ons vertelt, en is dat de reden dat hij in mijn binnenste zit te neuriën? Een triest verhaal, een griezelig verhaal, dat ook met de komst van een schip begint: ‘een schip geladen’ met wel iets heel anders dan heil…