Schrijver in Frankrijk

Bacchustempel

Column door Caspar Visser ‘t Hooft

Wie vanuit de dichtbevolkte kuststrook van Zuid-Frankrijk naar de Alpen gaat en dan snel wil opschieten, pakt de A51. Deze snelweg volgt de benedenloop van de Durance en begint bij Aix-en-Provence. Tot Manosque en de afslag Forcalquier rijd je nog door het zonnige land van de wijnakkers van Pierrevert. De Pierrevert is een nerveus wijntje, dat zeggen de kenners. Daarna wordt alles steniger. Je weet dat de hoge bergen voor je liggen. Je ziet ze zo en dan vanuit een inham tussen twee heuvels opduiken. Voor je – ja, maar dan eerder réchts voor je – ja, definitief rechts voor je. Dat merk je al gaande. Links varen ook heuvels, dor en rotsig, aan je voorbij, maar omdat ze geen sneeuwtoppen verbergen, gaat er minder betovering van uit. Dat is omdat je die streek aan je linkerhand, de hoge plateaus van de Vaucluse en de Drôme, niet kent. Doe het voor de verandering eens anders, ga bij Sisteron de snelweg af, en pak de D4075 naar Laragne-Montéglin en Serres. Je volgt dan een riviertje vol kiezelstenen genaamd de Buëch, het omringende landschap is ernaar genoemd: Bochaine. Erg hoog zijn de bergen niet, dat klopt, donkergroen bos loopt op tot verticaal-slingerende rots-diademen, waarboven vaak weer een reep bos – de kim – meegolft. Als je bent aangekomen in het oord Serres, ga dan niet naar rechts, richting Gap, maar naar links. Je komt dan op de D994 die Serres met Nyons en, verderop, het Rhônedal verbindt. Een eenzame weg. Je rijdt nog over tientallen kilometers door het departement van de Hautes Alpes, en vlak voordat je de grens met de Drôme bereikt, duikt je blik neer in een wijde kom. Het overkomt je niet vaak, dat je overweldigd wordt door de schoonheid van een landschap. Voor mij speelde het volkomen onverwachtse hierbij een rol. Ik moest doorrijden, ik moest om zo en zo laat weer thuis zijn. Maar ik nam me voor hier terug te komen. Bij een bordje langs de weg, met erop de naam van een dorp, minderde ik vaart. Eronder een pijl. Hij wees naar een geklasseerd monument, een priorij: St André de Rosans. Naam genoteerd – voor een volgende keer. Dan zal ik zorgen dat ik wat meer tijd heb, dat ik wat kan verkennen. Het was in de zomer.

Kom Atir kom – Agnita de Ranitz

Bespreking door Schrijver in Frankrijk

Wat een prachtige vondst! Ik heb het over het thema van het tweede boek van Agnita de Ranitz: de reis van de giraffe Zarafa door Frankrijk. Een waargebeurde ‘fait divers’ uit het jaar 1827. Ja, ideaal voor een boeiend verslag in romanvorm. De giraffe is op last van de pasja van Egypte per boot naar Marseille vervoerd, van daaruit gaat de reis te voet naar Parijs verder. De Franse koning, die nieuwsgierig is naar dit diplomatieke geschenk, zendt er de directeur van de koninklijke dierentuin, Etienne Geoffroy St Hilaire, op uit om het dier op deze reis te begeleiden. Een spannende taak, het is voor het allereerst dat een giraffe voet heeft gezet op Franse bodem. In Marseille maakt St Hilaire niet alleen kennis met Zarafa – waarbij hij constateert dat alle beschrijvingen in de zoölogisch-wetenschappelijke literatuur er tot dusver flink naast hadden gezeten – maar ook met de jonge Soedanese knecht, Atir, die vanuit Egypte het dier had vergezeld. De voetreis kan beginnen. De afstand tussen Marseille en Parijs bedraagt 880 kilometer. Het traject volgt het Rhônedal, om na Lyon de Bourgogne te doorkruisen. De reis zal 42 dagen duren. Ja, als dit geen stof is voor een fijne roman!

Santhé! Of hoe het dorp lééft

Column door Peter Hagtingius

Ik dacht dat ik het dorp opgebaard zou aantreffen. Dat is ook avant-corona in deze tijd van het jaar altijd al bijna zo. Tussen oktober en mei geen input van vreemdelingen, het restaurantje op slot, we zijn dan in de bar op elkaar aangewezen. Dat is geen straf, integendeel.

Gisteren tufte ik naar de boulanger en de tabac. Met zo’n geprinte ‘attestation de déplacement’ die mijn grootouders een ‘Ausweis’ hadden genoemd. Op het caféterras waar de tafels en stoelen gewoon zijn blijven staan zat de Ierse bard die hier ook al jaren rondhangt verloren in eenzaamheid op zijn thin whistle te blazen. Hij was niet met zijn immer artistiek aangetodde ega mee de épicerie binnen gestiefeld. In afwachting van haar retour had hij gekozen voor de melancholieke sound van Ierse regenachtigheid. Ik knikte hem veiligheidshalve alleen toe. De zon scheen alsof er iets te vieren viel. Dat was ook zo. Er waren baguettes en een laatste doosje sigaren verkrijgbaar. En er was dus dat fluitconcert. Live-muziek, kom er dezer dagen maar eens om.

Jules Verne

Column door Michiel Hendryckx

In Amiens, de stad waar hij een groot deel van zijn leven woonde, zijn nog veel sporen van Jules Verne (1818-1905). Maar niks – zelfs zijn huis niet – kan wedijveren met zijn laatste rustplaats. De schrijver die als een bezetene uitbreekt, uit de dood herrijst. Beeldhouwer Albert Roze gebruikte voor de gelijkenis het dodenmasker van de visionair. Verne was niet de magiër die zijn fanatieke aanhang ook vandaag nog in hem ziet. Hij was door en door een product van die wonderlijke 19de eeuw. Toen de beschaving in een nooit eerder geziene versnelling terechtkwam. Vernes romans zijn de superieure illustratie van die broeierige tijd. De mens die zijn grenzen eindeloos verlegt. Die rond de wereld reist in 80 dagen, die afdaalt naar het middelpunt van de aarde, die in het diepste van de oceanen duikt, die in een gemakkelijke zetel naar de maan vliegt. 

Met een giraffe door Frankrijk

Column door Agnita de Ranitz

Kom Atir kom vertelt over een historische voetreis in 1827 met de eerste giraffe in Frankrijk. Op een dag luister ik naar een documentaire over Mohammed Ali, van 1805-1849 pasja van Egypte, en gouverneur binnen het Ottomaanse Rijk. Hij verbeterde landbouw en handel, liet Franse ingenieurs, architecten en kunstenaars opdraven en hielp zijn land, dat in erbarmelijke staat verkeerde, er weer bovenop. Zijn ambitie was echter niet alleen het land te moderniseren, hij wilde ook zijn territorium uitbreiden. Met sultan Mahmud II van Constantinopel viel hij Griekenland binnen. Omdat inmenging van het Franse leger zijn plannen om Athene aan te vallen wel eens kon dwarsbomen, bood de pasja de Franse koning Karel X een diplomatiek geschenk aan. In 1826 stond de pasja op het punt Athene aan te vallen en vond wel een heel opmerkelijk smeermiddel om de gemoederen te sussen. Hij stuurde per boot een giraffa camelopardalis naar Marseille. Het was de eerste giraffe in Frankrijk!