Schrijver in Frankrijk

Les plaisirs et les jours

Paul Gellings is dichter, schrijver en vertaler. Zijn oeuvre is indrukwekkend. Bij Uitgeverij Arbeiderspers kwamen enkele van zijn gedichtenbundels uit. Zijn romans zijn onder andere Witte paarden (2001), De zomer van Icarus (2010), Verbrande schepen (2011), Augustusland (2013), De jacht op de klaproos (2016) en De wereld als leugen (2018). Voor komend najaar is het verschijnen van de familieroman Het smeedwerk van de tijd gepland. In 2014 is van hem een roman in het Frans in het licht gebracht: Amsterdam Quartier Sud (Ed. Pierre Guillaume de Roux). Paul Gellings is door het Franse ministerie van Cultuur onderscheiden voor de manier waarop hij al sinds bijna veertig jaar de Franse taal en cultuur onder de aandacht brengt. Onlangs heeft hij gedichten vertaald uit Les plaisirs et les jours van Marcel Proust (1896). Proust was een groot bewonderaar van de Nederlandse schilderkunst uit de 17e eeuw.

Kasteel in Dordogne

Column door Caspar Visser ‘t Hooft

Geen streek zo rijk aan kastelen als de Dordogne. Beynac, Castelnau, Montfort, L’Herm, Commarque, Biron, Hautefort, Les Milandes… Ja, en van al deze kastelen is dit laatste exemplaar, Les Milandes, nationaal, en zelfs internationaal gezien het meest bekend. Het is een juweel, het prototype van een ‘echt’ kasteel. Vraag je aan een kind om een kasteel te tekenen, dan is er grote kans dat het resultaat op Les Milandes lijkt. Wat zullen destijds de twaalf adoptiefkinderen van Josephine Baker er trots op zijn geweest dat ze in zo’n kasteel mochten wonen! Ze waren van zeer diverse origine. Dat had de wereldberoemde variétéartieste zo gewild. Ze had het over haar ‘regenboog-clan’. Toen wij Les Milandes ontdekten, was het kasteel al sinds drie jaar niet meer van haar. De kinderen hadden elders onderdak gevonden. Ze hadden plaats gemaakt voor ons, dat wil zeggen voor mij en voor mijn broer, zuster, neven en nichten. We waren in die zomer van 1972 tussen de zeven en dertien jaar oud. Als we voor de verandering niet naar ons strandje gingen, aan de rivier, zwommen we in het zwembad van Les Milandes.

Het gehucht

Ineke Holzhaus brengt een groot deel van het jaar door in de Berry. Ze is schrijver en theatermaker, acteerde, schreef en regisseerde bij diverse theatergezelschappen, maakte hoorspel voor radio en de HoorSpelFabriek en publiceert gedichten. In 2008 debuteerde ze met de dichtbundel Hond in Pompeï. In 2011 verscheen de bundel Waar je was, en in 2015 Bovengronds. Haar bundel Blijven en weggaan kwam in december 2016 uit. De cyclus De tuin van Nolde die daarin voorkomt werd bekroond met de Hofvijverpoëzieprijs. In oktober 2018 verscheen bij Ambo/Anthos haar eerste roman: Geef mijn vader. Het gedicht dat hier volgt zweeft tussen proza en poëzie in. De bundel waarin het is opgenomen zal verschijnen bij AzulPress met de titel In licht.

Nagemaakt lijk

Column door Caspar Visser ’t Hooft

In het verleden hebben zich talloze Fransen in Nederland gevestigd. Dat weten we uit de geschiedenisboekjes, het valt ook af te leiden uit de veelheid francofone achternamen die we in de telefoongids aantreffen. De grootste immigratiegolf dateert van de laatste jaren van de zeventiende eeuw. Nadat in 1685 het Edict van Nantes – het verdrag dat de Franse protestanten vrijheid van godsdienstoefening toekende – werd herroepen, zochten ongeveer veertigduizend hugenoten in ons land hun toevlucht. Dat was veel voor die tijd. Het omgekeerde kwam minder vaak voor. Over Nederlanders die in Frankrijk neerstreken is weinig bekend. Hugo de Groot heeft een tijdlang als balling in Parijs gewoond, maar ballingschap is iets anders dan permante vestiging. In de mémoires van de hertog van Saint-Simon komen haast geen Nederlanders voor. De mémoires tellen meer dan drieduizend pagina’s, deze pagina’s bevatten minstens evenzoveel namen – namen van de fine fleur van het koninkrijk van Lodewijk IV – ik kom er slechts één Nederlander in tegen. Een Nederlander, althans, voor wie Frankrijk een tweede vaderland werd. De paar ambassadeurs van de Republiek die de hertog-schrijver noemt – Van Heemskerck, Bentinck, Buys – laat ik buiten beschouwing. Hun verblijf was maar tijdelijk. Nee, één Hollander, en aan deze Hollander wijdt Saint-Simon een paar interessante zinnen. De mémoires van Saint-Simon zijn niet alleen een allesomvattende kroniek van het tijdperk van de zonnekoning, ze behoren ook tot de hoogtepunten van de Franse literatuur. Toen die Hollander, die hij evoceert, stierf, werd zijn stoffelijk overschot in alle haast begraven – maar… was het wel zijn stoffelijk overschot? Misschien ging het om een nagemaakt lijk? Saint-Simon heeft het over een bûche, dat wil zeggen een stuk hout.  

In de voetsporen van Zarafa – Agnita de Ranitz

Bespreking door Schrijver in Frankrijk

Vorig jaar verscheen Kom Atir kom, de tweede roman van Agnita de Ranitz. Deze roman werd lovend ontvangen – en terecht. Een waargebeurde fait divers uit het jaar 1827 bepaalt de stof van een boeiend verhaal: de reis van de giraffe Zarafa door het wijde Frankrijk. De giraffe was een geschenk van de pasja van Egypte aan de Franse koning, een aanwinst voor zijn ménagerie. Voor het eerst betrad zo’n ezel ‘met een lange nek’ Frans grondgebied, en daarna moest hij nog helemaal van Marseille naar Parijs worden overgebracht. Zarafa en zijn begeleiders volgden het Rhônedal, om na Lyon de Bourgogne te doorkruisen. De reis duurde tweeënveertig dagen. In Kom Atir kom beschrijft Agnita de Ranitz de dorpen, steden, landschappen waardoorheen de merkwaardige stoet zich voortbewoog. Ze doet dit op sprekende wijze. De roman is daarom te beschouwen als een waarachtige récit de voyage.