1

Leve de koning!

29 apr, 2021 Onderdeel van politiques 

Column door Caspar Visser ‘t Hooft

Leve de koning! Kom daar in Frankrijk eens mee aanzetten! Je wordt meteen verdacht van extreemrechtse sympathieën – ja, extremer nog dan die van veel extreemrechtse mensen die, hoewel extreemrechts (wat dat ook precies betekenen mag), zweren bij de ‘republikeinse waarden’, en dan in het bijzonder bij die van de strikte neutraliteit op godsdienstig vlak (de zogenaamde laicité). Dat is omdat ze deze beschouwen als een laatste barrière tegen de oprukkende islamisering. Veel van hen zouden liever hebben gezien dat de Rooms-katholieke Kerk deze rol nog kon spelen – in het Frankrijk dat eens ‘de oudste dochter van de Kerk’ werd genoemd – maar omdat de secularisering de Kerk nu eenmaal danig heeft verzwakt, zadelen ze de Staat met de verdediging van de westerse waarden op. Per slot van rekening zijn deze westerse waarden, ook in hun republikeins omhulsel, vrucht van een eeuwenoude geschiedenis die door het christendom is gemodelleerd. Dus, leve de Republiek!

Lees verder »

Citadel

15 apr, 2021 Onderdeel van proses 

Column door Caspar Visser ‘t Hooft

Wanneer ik de imposante citadel van Lille bezoek, die rond het jaar 1670 werd gebouwd naar de plannen van de bekende fortenbouwer Vauban, moet ik telkens weer denken aan een prachtige passage uit een historische roman van William Thackeray. Het is misschien de beste historische roman die ooit geschreven is: de auteur laat zijn personages spreken volgens de mode van hun tijd, dat wil zeggen een Engels doorspekt met Franse woorden en uitdrukkingen. In de zeventiende en achttiende eeuw was voor de aristocratie van heel Europa Frankrijk het land van de verfijnde, hoofse beschaving. In The history of Henry Esmond maakt de jonge aristocraat Henry Esmond naam door zijn moedig optreden tijdens de slag van Wijnendale. Hij was aide de camp van de Engelse generaal Webb. Deze veldslag was een van de vele (Ramillies, Malplaquet…) die van de Spaanse successieoorlog zo’n bloedige episode maakten. De Engelse troepen belegerden Lille, maar ze kwamen al gauw voedsel en wapens tekort. Een stoet Engelsen rukte vanuit Oostende op om de belegeraars te ravitailleren. Bij Wijnendale trachtten de Fransen hen tegen te houden. Tevergeefs, ze werden verpletterend verslagen. De belegering van Lille – eerst de stad, daarna enkel nog de citadel – kon worden voortgezet, en in het begin van het najaar 1708 zat er voor de Fransen niets anders op dan te capituleren. Thackeray beschrijft een groot banket dat ter gelegenheid van deze overwinning prins Eugène van Savoye, die met de hertog van Marlborough de leiding over de geallieerde (Engelse, Staatse en Oostenrijkse) troepen deelde, kort daarop aanrichtte. Alle hoge officieren waren uitgenodigd – uit de beide kampen! Naast de prins van Savoye zat de Franse maarschalk de Boufflers. De overwinnaars prezen hem om zijn moed en dronken op het bewonderenswaardige uithoudingsvermogen van de belegerden, die ten slotte de stad hadden moeten overgeven. Dit vind ik mooi.

Lees verder »

La dame américaine

31 mrt, 2021 Onderdeel van politiques, proses 

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Tot haar veertigste woonde ze in een kleine ‘town’ in de Amerikaanse Mid-West. Ik ben een tegenstander van het gebruik van buitenlandse woorden wanneer je ze keurig in het Nederlands kunt vertalen. Maar welk Nederlands woord zullen we kiezen om dat ‘town’ in om te zetten, vooral wanneer de betreffende ‘town’ in Idaho of Nebraska ligt? Bij het woord ‘dorp’ denk ik aan een bescheiden agglomeratie rondom een kerk met voor een plein. Bij het woord ‘stadje’ aan een groter geheel van bebouwing, ditmaal rondom een centrum met een stadhuis. Die Amerikaanse ‘towns’ hebben geen duidelijk centrum. Ik zie brede wegen voor me die recht toe-recht aan van de ene kale vlakte naar de andere lopen, en die een paar kilometers lang door lage gebouwen, links en rechts op een rij, worden omzoomd: de ‘town’. We rijden voorbij een saloon, een kapper, een kleine supermarkt, een benzinestation, afgewisseld door onaanzienlijke woonhuizen, sommige in hout opgetrokken, en dan begint de leegte weer, met een naamloze heuvelrug in het verschiet… De helft van haar leven, vanaf haar geboorte, had Gladys in zo’n ‘town’ doorgebracht. En droomde ze van Frankrijk.

Lees verder »

Vijf bisdommen

17 mrt, 2021 Onderdeel van paysages 

Column door Caspar Visser ‘t Hooft

Het departement van de Alpes de Haute Provence (dat tot 1970 departement van de Basses Alpes heette) is dun bevolkt. Van de vijfennegentig departementen van het Franse vasteland zijn er twee met nog minder inwoners. Toch heeft het genoemde Alpen-departement niet altijd onderaan het lijstje gestaan. Waar je dat uit kunt opmaken? Uit het aantal kathedralen waar het zich op kan laten voorstaan. Een kathedraal is een kerk waar een bisschop zetelt, het is daarom de hoofdkerk van een bisdom. Wanneer in het enkele departement van de Alpes de Haute Provence vijf kerken ‘kathedraal’ worden genoemd, wil dat zeggen dat het ooit in evenzoveel bisdommen was opgedeeld. En dat was tot de Franse revolutie inderdaad het geval. Na de revolutie, onder Napoleon, is men tot een nieuwe geografische indeling van de Franse katholieke kerk overgegaan, de bisdommen kregen dezelfde contouren als die van de nieuwbakken departementen. Wanneer een departement het grondgebied van meerdere bisdommen bestreek, werd een hiervan uitgekozen tot officieel bisdom, de andere werden opgeheven. Maar de oude bisschopszetels bleven de naam van ‘kathedraal’ bewaren. Digne werd uitgekozen als zetel van het diocees van de Basses Alpes (later Alpes de Haute Provence), maar de kerken van Sisteron, Riez, Senez en Entrevaux zijn ‘kathedraal’ blijven heten. Zuidoost-Frankrijk was in de tijd van de eerste kerstening een dichtbevolkte streek, erg Romeins van karakter, vandaar het grote aantal bisdommen. De rest van Gallië was verhoudingsgewijs leeg, de bisdommen die daar rond de vijfde-zesde eeuw werden gesticht omvatten veel uitgestrektere gebieden. Zo kwam het prerevolutionaire bisdom van Limoges geografisch gezien overeen met drie huidige departementen. Om een voorbeeld te noemen.

Lees verder »

De orgelman en zijn aapje

8 mrt, 2021 Onderdeel van proses 

Column door Caspar Visser ‘t Hooft

Toen ik voor het eerst Alleen op de wereld, het klassieke kinderboek van Hector Malot las, moet ik dertien of veertien jaar zijn geweest. Maar ik had mijn grootmoeder er veel eerder over horen spreken. Ze vertelde graag over de boeken waar ze als kind van had gehouden. Iemand had haar eens verteld over een meisje dat op school, tijdens de Franse les, een samenvatting van het boek in het Nederlands moest vertalen. De titel had ze omgezet in Zonder familie. Omdat in het Frans de titel Sans famille is. Mijn grootmoeder vond dat gek. Waarom ik me dit nu zo opeens herinner? Hoe dan ook, toen ik het boek las – en telkens wanneer ik het overlas – moest ik aan de man met het draaiorgel denken die bij ons in Wezembeek in de deurpost had gestaan. Ja, vanwege Vitalis, de nobele zwerver en straatmuzikant met wie de hoofdpersoon, de jonge Rémi, zijn lange voetreis door Frankrijk maakt. Vitalis had een aapje – Joli Coeur – die hij op de markten, samen met de hondjes Capi, Dolce en Zerbino, kunstjes liet uitvoeren. Ja, een aapje, net als onze orgeldraaier. Wat een verdriet, wanneer Joli Coeur aan een longontsteking overlijdt!

Lees verder »
« Vorige Berichten
Volgende Berichten »