Schrijver in Frankrijk

Bardot

Column door Caspar Visser ’t Hooft

Ze was politiek incorrect, ze was tegen massa-immigratie, voor haar was een man een man en een vrouw een vrouw – voor eens en altijd, klaar. Poetin was in haar ogen geen monster, ze had zich niet tegen Corona laten inenten, ze had een hekel aan Macron. Dit laatste begrijp ik volkomen, over de rest laat ik me niet uit, want hoe genuanceerd je je ook over die zaken uitspreekt, er is altijd wel iemand die over een woord of zelfs maar een komma in je betoog struikelt – de persoon had er als een middeleeuwse inquisiteur, een Torquemada, op zitten wachten, nu kan de persoon eindelijk ‘dat kun je niet zeggen’ zeggen, bits en met een zuinig mondje. En toch, iedereen hield van haar. Omdat ze zo mooi was, omdat ze het vrolijke, zwierige Frankrijk belichaamde en ja – ook omdat ze zich zo weinig van het gekijf van moraliserende scheelkijkers aantrok. En omdat ze van dieren hield…

Zeehondenbaby’s

Wie herinnert zich niet haar campagne tegen de zeehondenjacht. Wanneer was het? – in de jaren zeventig, ik herinner me nog beelden op het nieuws: ze was naar de Noordpool gevlogen om daar jagers te beletten zeehondenbaby’s dood te knuppelen. En haar actie droeg vruchten, dames zagen ervan af in bontjassen rond te lopen, invoer van zeehondenbont werd zelfs verboden. Ik zie en hoor mijn broertje van twaalf nog tegen een wildvreemde mevrouw in het bont ‘dierenbeul’ zeggen. Ze hield van dieren, van alle dieren, ze richtte een dierenbeschermingsorganisatie op die zich intussen heeft ontwikkeld tot de grootste van Frankrijk, la Fondation Brigitte Bardot. In haar villa in St Tropez liepen ik weet niet hoeveel honden rond. Tja, want honden stellen je niet teleur, zoals mensen dat doen – zei ze. En mannen. Hoe vaak was ze niet getrouwd, en daarna weer gescheiden?

Ogen

Hoe komt het toch dat steeds meer mensen voorkeur lijken te geven aan het gezelschap van dieren dan aan dat van mensen? Liefde voor honden vervangt liefde voor mensen. Ik heb een theorie – ik wil hem jullie voorleggen, maar ik heb er ook rechten op. Jullie mogen hem niet zomaar verspreiden. Eerst met mij overleggen over de prijs – maar niet heus. Welke theorie? Het gaat om ogen. De blik van dieren is rechtstreeks, eerlijk, open. Die van mensen daarentegen… Ga eens na, hoe vaak kijkt een mens je aan vanachter een scherm? En hoe vaak is die mens achter dat scherm niet een acteur? Het is dan wel alsof hij je direct aankijkt, maar het is maar ‘alsof’. En hetzelfde geldt voor de reclameaffiches, voor de foto’s in tijdschriften, enzovoort. O, wat lacht hij of zij me vriendelijk toe! Fake! En omdat we elke dag met zo’n enorme troep geveinsde, en daarom onware blikken worden geconfronteerd, beginnen we ook te twijfelen wanneer mensen van vlees en bloed ons in de ogen kijken. Voor Brigitte Bardot zal dit meer nog dan voor veel anderen waar zijn geweest. Als de cinema je wereld wordt… Dieren doen nooit ‘alsof’, ook niet in films of op foto’s. We weten dat ze dat niet kunnen. En daarom houden we van ze – daarom hield zij zoveel van ze.

Zo dit was zomaar een theorie. Heb ik iets gezegd dat ‘je niet kunt zeggen’? Ja? Ik denk aan Brigitte Bardot, aan haar moed en eigenzinnigheid, en ik denk: stik! – en zeg uit beleefdheid: soit!